LÒNG DÂN – “MẬT MÃ KHÔNG THỂ GIẢI ĐƯỢC” CỦA HUYỀN THOẠI TÌNH BÁO H63

Nguyễn Văn Tàu sinh năm 1928 tại tỉnh Bến Tre (nay thuộc tỉnh Vĩnh Long theo đơn vị hành chính hiện hành sau đợt sắp xếp năm 2025). Từ những năm tháng tuổi trẻ, ông đã tham gia cách mạng và gắn bó trọn đời với công tác tình báo, an ninh.

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, ông được giao phụ trách Cụm tình báo chiến lược H63 – mạng lưới hoạt động ngay giữa trung tâm đầu não của chính quyền Sài Gòn và các cơ quan quân sự Mỹ.

Với những chiến công đặc biệt xuất sắc, năm 2006, ông được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Thế nhưng, điều khiến H63 trở thành huyền thoại không chỉ nằm ở những bản tin quân sự chiến lược, những cuộc thâm nhập đầy hiểm nguy hay những chiến công làm thay đổi cục diện chiến trường.

Điều khiến đối phương không thể lý giải chính là cách mà mạng lưới ấy tồn tại suốt nhiều năm giữa một đô thị bị kiểm soát nghiêm ngặt bậc nhất Đông Nam Á thời bấy giờ.

Sau này nhìn lại cả cuộc đời hoạt động tình báo, Nguyễn Văn Tàu từng đúc kết một câu nói trở thành triết lý nghề nghiệp của ông:

“Bí mật lớn nhất của tình báo không nằm ở mật mã... mà nằm ở lòng dân.”

Đó không phải là một khẩu hiệu.

Đó là sự thật được trả giá bằng máu, nước mắt và sự hy sinh thầm lặng của biết bao người dân bình thường.

Năm 1965, sau những thất bại liên tiếp của quân đội Sài Gòn tại Bình Giã, Ba Gia và Đồng Xoài, Mỹ quyết định đổ quân ồ ạt vào miền Nam, trực tiếp tham chiến với quy mô lớn.

Sài Gòn lúc ấy trở thành nơi bị kiểm soát gắt gao chưa từng có. Hệ thống mật vụ, cảnh sát đặc biệt và các cơ quan tình báo hoạt động ngày đêm nhằm truy lùng cơ sở cách mạng.

Trong hoàn cảnh ấy, Nguyễn Văn Tàu nhận một nhiệm vụ đặc biệt nguy hiểm.

Ông phải trực tiếp vào nội đô để đánh giá xem lực lượng tình báo của ta có còn khả năng bám trụ hay không.

Khoác lên mình bộ quần áo của một người dân thành phố, đi giày tây, mang giấy thông hành giả, ông lặng lẽ từ vùng ven tiến vào Sài Gòn.

Nhiều ngày sống trong các cơ sở bí mật đã giúp ông nhận ra một điều vô cùng quan trọng.

Giữa lòng đô thị ấy tồn tại một “thành trì” mà đối phương không thể nhìn thấy.

Không phải hầm hào.

Không phải công sự.

Không phải xe tăng hay đại bác.

Mà chính là nhân dân.

Những bà má Nam Bộ, những người lao động bình dị, những tiểu thương nơi góc chợ hay những người dân vô danh trong các con hẻm nhỏ đã âm thầm che chở cán bộ cách mạng bằng chính sinh mạng của mình.

Họ hiểu rõ nếu bị phát hiện có thể bị bắt bớ, tra tấn, thậm chí mất mạng.

Nhưng họ vẫn sẵn sàng bảo vệ những người chiến sĩ hoạt động bí mật.

Đối với Nguyễn Văn Tàu, đó chính là sức mạnh lớn nhất của cách mạng.

Ông từng nói:

“Ở chiến khu, rừng cây che chở cách mạng. Còn giữa Sài Gòn, chính nhân dân che chở cách mạng.”

Có lẽ không câu chuyện nào thể hiện rõ điều đó hơn sự việc xảy ra sau cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân năm 1968.

Sau một trận chiến tại khu vực đường Đề Thám, một chiến sĩ giải phóng hy sinh. Trong người anh còn giữ một mảnh giấy ghi địa chỉ số nhà 113 đường Cô Bắc.

Lần theo đầu mối ấy, lực lượng đối phương đã bắt giữ chị Nguyễn Thị Tươi với cáo buộc chứa chấp cán bộ cách mạng.

Sau đó, mật vụ bí mật bố trí lực lượng theo dõi quanh căn nhà để chờ những người liên lạc khác xuất hiện.

Vài ngày sau, Nguyễn Văn Tàu tìm đến địa chỉ này theo kế hoạch liên lạc.

Từ xa, ông nhìn thấy mẹ của chị Tươi đang ngồi trước cửa nhà, lặng lẽ vá áo.

Đó là hình ảnh vốn rất quen thuộc.

Nhưng hôm ấy có điều gì đó khác thường.

Bà không cười.

Không chào hỏi.

Không có bất kỳ cử chỉ nào như mọi ngày.

Chỉ lặng lẽ nhìn ông bằng ánh mắt đầy lo lắng và căng thẳng.

Là một người tình báo dày dạn kinh nghiệm, Nguyễn Văn Tàu lập tức hiểu rằng đã có chuyện xảy ra.

Ông không bước thêm bước nào nữa.

Không tiến vào nhà.

Không quay đầu lại.

Không hỏi han.

Ông tiếp tục đi thẳng như một người khách bộ hành vô tình ngang qua.

Vài ngày sau, ông mới biết toàn bộ sự thật.

Người mẹ già ấy đã ngồi trước cửa suốt nhiều ngày chỉ để làm nhiệm vụ duy nhất: cảnh báo cho ông.

Bà hiểu rằng nếu Nguyễn Văn Tàu bước thêm vài bước nữa, lực lượng mật vụ đang phục sẵn sẽ lập tức ập ra bắt giữ.

Chỉ bằng một ánh mắt.

Chỉ bằng sự bình tĩnh của một người mẹ Nam Bộ.

Bà đã cứu sống người chỉ huy của cả mạng lưới tình báo chiến lược H63.

Và cũng chính ánh mắt ấy đã góp phần bảo vệ một hệ thống tình báo đang phục vụ trực tiếp cho cuộc kháng chiến.

Đó là một trong vô số câu chuyện thầm lặng làm nên sức mạnh của H63.

Không phải vũ khí hiện đại.

Không phải kỹ thuật tối tân.

Mà là lòng dân.

Chính sự che chở của nhân dân đã giúp H63 tồn tại giữa trung tâm đầu não của đối phương suốt nhiều năm, cung cấp những nguồn tin chiến lược vô giá cho cách mạng.

Trong mạng lưới ấy có những điệp viên huyền thoại như Phạm Xuân Ẩn cùng nhiều chiến sĩ tình báo thầm lặng khác đã góp phần làm nên thắng lợi cuối cùng của dân tộc.

Về sau, khi nhắc lại những năm tháng hoạt động bí mật đầy hiểm nguy, Đại tá Nguyễn Văn Tàu vẫn luôn nhớ lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh:

“Tình báo cũng như mọi việc khác đều phải dựa vào dân.”

Đó không chỉ là bài học của ngành tình báo.

Đó còn là bài học của cả cách mạng Việt Nam.

Bởi trong mọi thời đại, sức mạnh lớn nhất để bảo vệ đất nước không chỉ nằm ở vũ khí hay quân số.

Mà nằm ở lòng dân.

Và chính lòng dân đã làm nên những huyền thoại như H63.

Nguyên Trực (tổng hợp)