Lớp học giữa hầm đất

Cuối năm 1972, một xã nhỏ ven sông ở tỉnh Quảng Trị liên tục hứng chịu những trận bom ác liệt. Trường học bị đánh sập nhiều lần. Bảng đen, bàn ghế đều cháy thành than. Người lớn bận đào hầm, sửa nhà, còn lũ trẻ ngày nào cũng thấp thỏm vì không biết bao giờ mới được đến lớp.

Thấy việc học của các em bị gián đoạn, cô giáo Nguyễn Thị Hương đã đề nghị với chính quyền địa phương mở một lớp học ngay trong hầm trú ẩn.

Chỉ sau ba ngày, bà con trong thôn góp tre, nứa và bao cát đào một căn hầm dài gần hai mươi mét. Bàn học được ghép từ những tấm gỗ nhặt lại sau các ngôi nhà bị bom phá. Bảng đen là mặt sau của một cánh cửa cũ được quét nhựa cây cho đen bóng. Phấn viết được tận dụng đến từng mẩu nhỏ.

Ngày khai giảng, không có cờ hoa, không có tiếng trống trường. Chỉ có tiếng chim rừng và nụ cười rạng rỡ của hơn ba mươi học sinh.

Mỗi sáng, trước khi vào học, các em đều mang theo một chiếc mũ rơm và một chiếc xẻng nhỏ. Khi còi báo động vang lên, cả lớp nhanh chóng ngồi sát vào thành hầm. Hết báo động, cô Hương lại tiếp tục giảng bài như chưa có chuyện gì xảy ra.

Một hôm, đang học môn Tập đọc thì tiếng bom nổ dồn dập ngay trên sườn đồi phía sau.

Đất từ trần hầm rơi lả tả xuống trang vở.

Có vài em nhỏ bật khóc.

Cô Hương bình tĩnh bước đến, nhẹ nhàng phủi đất trên vai từng em rồi nói:

– Các con nhìn cô này. Bom chỉ phá được nhà cửa, không phá được tri thức. Chừng nào còn học thì chừng đó quê hương mình còn có tương lai.

Lời nói giản dị ấy khiến cả lớp im lặng.

Sau ít phút, tiếng đánh vần lại vang lên trong căn hầm nhỏ:

– "Đ... ộc... độc... L... ập... lập... Độc lập..."

Âm thanh non nớt hòa cùng tiếng bom vọng xa, tạo nên một hình ảnh không ai có thể quên.

Nhiều tháng sau, chiến sự vẫn chưa kết thúc, nhưng lớp học dưới hầm chưa một ngày nào phải nghỉ. Có hôm cô giáo bị sốt vẫn đến lớp. Có hôm học sinh đi bộ gần năm cây số mới tới nơi vì cây cầu bị bom đánh sập.

Đến cuối năm học, cả ba mươi hai học sinh đều biết đọc, biết viết.

Sau ngày đất nước thống nhất, trên nền hầm cũ, một ngôi trường hai tầng được xây dựng khang trang.

Trong lễ khánh thành, cô Hương lúc ấy mái tóc đã điểm bạc được mời trở về. Bà lặng lẽ bước xuống căn hầm đã trở thành di tích nhỏ phía sau sân trường.

Một em học sinh hỏi:

– Thưa cô, ngày ấy cô có sợ bom không?

Cô mỉm cười:

– Cô cũng sợ như mọi người. Nhưng cô còn sợ hơn nếu các con phải lớn lên trong cảnh thất học. Chiến tranh rồi sẽ qua, còn tri thức sẽ ở lại cùng các con suốt cuộc đời.

Hôm ấy, cả sân trường vang lên những tràng pháo tay dài.

Nhiều người xúc động khi nhìn những học sinh hôm nay tung tăng trong sân trường rộng rãi. Ít ai biết rằng, để có được những lớp học bình yên ấy, đã có những người thầy, người cô từng cầm viên phấn giữa tiếng bom rơi.

Câu chuyện về lớp học dưới hầm đất không chỉ nói về lòng dũng cảm của một cô giáo, mà còn là biểu tượng cho khát vọng học tập của dân tộc Việt Nam trong những năm tháng thời hoa lửa. Bởi ngay cả giữa chiến tranh khốc liệt, người Việt Nam vẫn tin rằng: giữ được con chữ là giữ được tương lai của đất nước.