LS DƯƠNG VĂN MẠNH - BỨC THƯ KHÔNG RƠI VÀO TAY GIẶC

Dương Văn Mạnh sinh năm 1930 tại ấp Tây, xã Long Phước, thị xã Bà Rịa. Sau khi học xong bậc tiểu học ở quê nhà, Mạnh theo anh trai lên Sài Gòn, học tại Trường Trung học Lê Bá Cang. Trong môi trường học tập ấy, anh sớm tiếp xúc với phong trào yêu nước của học sinh, sinh viên và được kết nạp vào tổ chức Thanh niên Tiền phong.

Khi mới 14 tuổi, Dương Văn Mạnh đã nhận nhiệm vụ làm liên lạc giữa các cơ sở cách mạng ở Sài Gòn và Bà Rịa. Anh thường mang theo tài liệu, công văn hoặc truyền đạt những mệnh lệnh quan trọng. Để qua mắt địch, Mạnh cải trang thành một cậu học sinh về quê, khi thì đi bộ, khi thì xin quá giang xe của người dân.

Sau ngày 23-9-1945, thực dân Pháp nổ súng đánh chiếm Sài Gòn – Gia Định và đàn áp mạnh mẽ các phong trào yêu nước. Nhiều giáo viên, học sinh Trường Lê Bá Cang rời thành phố tham gia kháng chiến. Dương Văn Mạnh cũng trở về Long Phước, tiếp tục hoạt động trong phong trào Thanh niên Tiền phong.

Tại quê nhà, Mạnh vừa tham gia tuyên truyền, biểu diễn văn nghệ, vận động thanh thiếu niên, vừa góp sức tổ chức các lớp bình dân học vụ. Khi lực lượng du kích địa phương được xây dựng, anh tình nguyện nhận những nhiệm vụ nguy hiểm hơn.

Ngày 9-3-1946, Đội du kích Quang Trung được thành lập tại xã Long Phước, trở thành một trong những lực lượng vũ trang đầu tiên của tỉnh Bà Rịa. Dương Văn Mạnh là chiến sĩ trẻ nhất trong đội. Nhờ thông thuộc đường sá, nhanh nhẹn và giữ bí mật tốt, anh được phân công làm liên lạc.

Tháng 4-1946, lực lượng du kích phát triển thành hai tiểu đội, đóng tại Long Phước và Long Tân. Để chuẩn bị cho một trận đánh, Đội trưởng Hoàng Tiêu viết thư yêu cầu tiểu đội đang ở Long Phước nhanh chóng tập trung về Long Tân. Nhiệm vụ chuyển bức thư được giao cho Dương Văn Mạnh.

Nhận thư, Mạnh cất giữ cẩn thận rồi lên đường. Anh hiểu rằng trong bức thư có thông tin về địa điểm tập trung, lực lượng và kế hoạch của đội. Nếu tài liệu rơi vào tay quân Pháp, không chỉ trận đánh bị phá vỡ mà nhiều chiến sĩ, cơ sở cách mạng và người dân che chở du kích cũng có thể gặp nguy hiểm.

Trên đường về Long Phước, Mạnh bất ngờ lọt vào ổ phục kích của hai trung đội lính lê dương. Địch xuất hiện từ nhiều phía, khóa chặt những lối có thể rút lui. Biết mình khó thoát, người liên lạc nhỏ tuổi lập tức tìm cách thủ tiêu bức thư trước khi bị chúng khống chế.

Khi khám xét người Mạnh, quân địch không tìm thấy tài liệu. Chúng đưa anh về đồn, liên tục tra hỏi nơi đóng quân, số lượng vũ khí, tên những người chỉ huy và các gia đình đang nuôi giấu du kích. Chúng vừa dụ dỗ, mua chuộc, vừa đánh đập người chiến sĩ trẻ tuổi nhưng không nhận được bất kỳ thông tin nào.

Suốt nhiều ngày bị giam giữ và tra tấn, Dương Văn Mạnh một mực không khai. Anh hiểu rằng sự im lặng của mình chính là bức tường cuối cùng bảo vệ đồng đội. Không lấy được thông tin, quân địch quyết định xử bắn anh để uy hiếp tinh thần nhân dân và phong trào cách mạng tại Long Phước.

Chúng trói Mạnh vào một gốc cây trước sự chứng kiến của người dân. Đối diện với họng súng, người chiến sĩ liên lạc 16 tuổi không van xin, không khuất phục. Anh cất tiếng lên án quân xâm lược, khẳng định lòng yêu nước và niềm tin vào cuộc kháng chiến của nhân dân.

Loạt đạn vang lên. Dương Văn Mạnh ngã xuống, nhưng bức thư anh mang theo đã không rơi vào tay giặc. Bí mật của Đội du kích Quang Trung được bảo vệ, đồng đội tiếp tục chiến đấu và phong trào kháng chiến tại Long Phước vẫn được duy trì.

Sau này, Dương Văn Mạnh được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Tên anh được đặt cho một trường học tại quê hương. Câu chuyện về người liên lạc nhỏ tuổi vẫn được nhắc lại như một biểu tượng của lòng trung thành: có những bức thư đã không đến được nơi nhận, nhưng sự hy sinh để bảo vệ bức thư ấy lại trở thành một thông điệp còn mãi với các thế hệ mai sau.

Lưu ý tư liệu: Một số bài tổng hợp cũ ghi Dương Văn Mạnh hy sinh năm 1944, nhưng các tư liệu lịch sử địa phương trình bày việc anh tham gia Đội du kích Quang Trung thành lập ngày 9-3-1946 và hy sinh sau đó. Vì vậy, câu chuyện này sử dụng mốc 1930–1946, hy sinh khi 16 tuổi.