LỬA ĐẶNG THÙY TRÂM - NGỌN LỬA TUỔI HAI MƯƠI CÒN MÃI NHỮNG TRANG GIẤY ĐI QUA CHIẾN TRANH

Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ. Những vùng đất từng chìm trong bom đạn nay đã hồi sinh, những con đường hành quân năm xưa hôm nay nối liền làng xóm, trường học và bệnh viện. Thế nhưng, trong dòng chảy của thời gian, vẫn có những câu chuyện không thể phai mờ.

Một trong những câu chuyện ấy là cuộc đời của Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, liệt sĩ, bác sĩ Đặng Thùy Trâm – người nữ bác sĩ đã dành những năm tháng đẹp nhất của tuổi trẻ cho chiến trường Quảng Ngãi và hy sinh khi chưa đầy 28 tuổi.

Đặng Thùy Trâm sinh ngày 26/11/1942 trong một gia đình trí thức có truyền thống ngành y. Cha chị là Giáo sư, bác sĩ Đặng Ngọc Khuê; mẹ là dược sĩ Doãn Ngọc Trâm. Tháng 7/1966, sau khi tốt nghiệp loại ưu Trường Đại học Y khoa Hà Nội, chị có cơ hội ở lại Hà Nội làm công tác giảng dạy hoặc làm việc tại một bệnh viện lớn. Nhưng người bác sĩ trẻ đã lựa chọn theo học khóa huấn luyện để chuẩn bị vào miền Nam phục vụ chiến trường.

Đó là một lựa chọn lớn lao. Ở tuổi ngoài hai mươi, khi trước mắt còn cả tương lai, gia đình, nghề nghiệp và biết bao dự định, Đặng Thùy Trâm rời Hà Nội để bước vào một hành trình mà chị không thể biết ngày trở về.

1. Gần ba tháng hành quân để đến chiến trường Quảng Ngãi

Cuối năm 1966, Đặng Thùy Trâm bắt đầu hành trình vào Nam.

Đây không phải một chuyến đi bình thường. Những người đi vào chiến trường phải vượt qua một chặng đường dài trong điều kiện chiến tranh, mang theo hành trang tối giản và luôn đối mặt với hiểm nguy.

Sau gần ba tháng hành quân gian truân, tháng 3/1967, chị đến chiến trường Quảng Ngãi và được phân công về huyện Đức Phổ. Tại đây, chị đảm nhận nhiệm vụ cứu chữa thương binh của lực lượng vũ trang huyện, du kích và người dân địa phương. Tư liệu của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Quảng Ngãi ghi nhận chị đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ và được tuyên dương điển hình toàn tỉnh về thành tích điều trị cùng các mặt công tác khác.

Từ một bác sĩ trẻ vừa rời giảng đường, Đặng Thùy Trâm trở thành bác sĩ chiến trường.

Đó là sự chuyển đổi vô cùng khắc nghiệt. Ở trường đại học, người bác sĩ được học với giáo trình, giảng đường và những điều kiện y tế tương đối đầy đủ. Nhưng tại Đức Phổ, bệnh xá có thể chỉ là những lán nhỏ được dựng giữa rừng. Thuốc men hạn chế. Dụng cụ y tế thiếu thốn. Thương binh lại liên tục được chuyển về sau các trận đánh.

Trong hoàn cảnh ấy, người thầy thuốc không chỉ cần kiến thức chuyên môn mà còn cần sự bình tĩnh, lòng dũng cảm và khả năng ứng biến.

2. Bệnh xá giữa chiến trường

Trong những năm công tác tại Đức Phổ, Đặng Thùy Trâm gắn bó đặc biệt với Bệnh xá Đức Phổ.

Bệnh xá nằm trong khu vực chiến sự. Những người làm công tác y tế tại đây vừa cứu chữa thương bệnh binh, vừa phải thường xuyên đối phó với những cuộc càn quét và đánh phá.

Tư liệu về cựu chiến binh Trần Đình Tâm là một minh chứng cụ thể.

Ông Tâm từng là chiến sĩ Đại đội 120 đặc công huyện Đức Phổ. Trong một trận đánh năm 1969, ông bị thương rất nặng ở chân và được đưa đến bệnh xá. Theo lời kể của ông được cơ quan văn hóa Quảng Ngãi ghi lại, sáng ngày 14/6/1969, chính bác sĩ Đặng Thùy Trâm đã thực hiện việc cắt bỏ phần chân bị thương trong điều kiện không có thuốc mê, chỉ có thuốc tê. Bệnh xá khi ấy chỉ còn hai bình máu khô và đều được dùng để cứu ông.

Trong nhật ký của mình, Đặng Thùy Trâm cũng nhắc đến người thương binh tên Tâm. Những trang viết ấy cho thấy ở chiến trường, mỗi thương binh không phải chỉ là một “ca bệnh”. Với chị, họ là những con người bằng xương bằng thịt, có tên, có quê hương, có gia đình và có tương lai.

Chính ở điểm này, người đọc có thể cảm nhận rõ y đức của người bác sĩ trẻ. Chị không chỉ chữa một vết thương. Chị đang cố gắng giữ lại sự sống cho một con người.