Lửa hồng Nhựt Tảo và lời thề bất tử của Anh hùng Nguyễn Trung Trực

Sau khi thực dân Pháp nổ súng xâm lược Nam Kỳ, Nguyễn Trung Trực — một người xuất thân từ chài lưới vùng sông Vàm Cỏ — đã chiêu mộ nghĩa binh đứng lên chống giặc. Với tinh thần gan làm, mưu trí, ông trở thành nỗi khiếp đảm của quân phiệt Pháp khắp vùng Long An, Kiên Giang.

​Chiến công lừng lẫy nhất của ông diễn ra vào ngày 10/12/1861 trên sông Nhựt Tảo (thuộc Long An ngày nay). Tàu chiến L'Espérance (Hy Vọng) của Pháp — một tiểu hạm trang bị đại bác hiện đại — đang án ngữ trên sông để khống chế nghĩa quân. Nguyễn Trung Trực đã nghĩ ra kế hoạch hỏa công táo bạo: ông cho nghĩa quân cải trang thành đoàn thuyền buôn, giả vờ xin lên tàu trình giấy tờ buôn bán.

​Khi thuyền áp sát, nghĩa quân bất ngờ rút vũ khí xông lên mặt nước, tiêu diệt lực lượng canh gác và phóng hỏa đốt tàu. Con tàu bọc thép hiện đại bị nhấn chìm xuống đáy sông Nhựt Tảo. Trận đánh làm chấn động giới quân sự Pháp lúc bấy giờ, đập tan huyền thoại về sự "bất khả xâm phạm" của tàu chiến phương Tây.

​Những năm sau đó, Nguyễn Trung Trực tiếp tục rút về Rạch Giá (Kiên Giang) kiên trì đánh Pháp, thậm chí tập kích chiếm đóng thành công đồn Rạch Giá. Tuy nhiên, trước sức mạnh hỏa lực và âm mưu bắt giữ người thân của địch để ép ông ra mặt, Nguyễn Trung Trực đã tự nộp mình để bảo vệ nhân dân và nghĩa quân.

​Thực dân Pháp dùng đủ mọi cách: từ dụ dỗ ban chức tước, tiền tài, đất đai cho đến đe dọa dã mạn, nhưng ông một mực từ chối và giữ vững khí tiết. Ngày 27/10/1868, trước khi bị giặc đưa ra hành quyết tại chợ Rạch Giá, ông đã dõng đạc thốt lên câu nói bất hủ:

​"Bao giờ người Tây nhặt hết cỏ nước Nam thì mới hết người Nam đánh Tây."