LỬA PIA KỂ CHUYỆN NGƯỜI ANH HÙNG KPĂ KLƠNG

LỬA PIA KỂ CHUYỆN NGƯỜI ANH HÙNG KPĂ KLƠNG

Chiều xuống trên làng Pia. Sau một ngày lên rẫy, những người phụ nữ trở về với những chiếc gùi trên lưng. Khói bếp bắt đầu len qua những mái nhà. Từ phía nhà rông, tiếng nói cười của lũ trẻ vang lên trong trẻo giữa khoảng chiều đang dần chuyển sang màu tím sẫm.

Hôm ấy là một ngày đặc biệt của làng. Những người lớn tụ họp bên nhà rông. Những ché rượu cần được đặt ngay ngắn bên bếp lửa. Tiếng cồng chiêng vang lên từng hồi, trầm và sâu, như đánh thức những âm thanh đã nằm lại trong ký ức của đại ngàn. Lũ trẻ ngồi thành vòng tròn bên bếp lửa.

Già làng Y Brin ngồi ở giữa. Mái tóc bạc trắng, đôi bàn tay chai sần đặt lên đầu gối. Ông im lặng nhìn những khuôn mặt trẻ thơ đang háo hức chờ đợi.

Một cậu bé bỗng hỏi:

- Già ơi, hôm nay già có kể chuyện không?

Già làng mỉm cười.

- Có chứ.

- Kể chuyện gì ạ?

Ông nhìn ra phía những ngọn đồi xa xa rồi chậm rãi nói:

- Chuyện về một người con của làng Pia.

Lũ trẻ lập tức im lặng.

- Ai vậy già?

Già làng đưa một thanh củi vào bếp. Ngọn lửa bùng lên, soi rõ khuôn mặt đã in đầy dấu vết của thời gian.

- Kpă Klơng.

Cái tên vừa được nhắc đến, mấy đứa trẻ nhìn nhau. Một cô bé hỏi:

- Có phải ông Kpă Klơng là người anh hùng mà các thầy cô vẫn kể không ạ?

Già làng gật đầu.

- Đúng. Nhưng các cháu biết không, trước khi trở thành người anh hùng được cả nước biết đến, ông ấy cũng chỉ là một người con của làng Pia. Cũng lớn lên giữa núi rừng này. Cũng biết những mùa rẫy, biết tiếng cồng chiêng, biết những đêm cả làng quây quần bên bếp lửa. Ông ngừng lại. Tiếng cồng chiêng phía xa vừa dứt.

- Chỉ khác một điều. Tuổi trẻ của ông ấy rơi đúng vào những năm tháng đất nước còn chiến tranh.

Già làng kể rằng, những năm chiến tranh, Tây Nguyên không còn là miền đất chỉ có những mùa rẫy bình yên. Những cánh rừng trở thành nơi che chở cho cán bộ, bộ đội. Những con đường đất xuyên qua núi rừng trở thành những tuyến đường quan trọng. Người dân trong các buôn làng vừa làm rẫy, vừa tham gia kháng chiến. Những chàng trai, cô gái đang ở tuổi đẹp nhất của cuộc đời lần lượt rời làng. Kpă Klơng cũng bước vào cuộc chiến như thế. 

Già làng nói:

- Người Tây Nguyên mình sống với rừng từ khi còn nhỏ. Rừng cho mình thức ăn, cho mình nước uống, che chở mình trong những ngày mưa nắng. Nhưng muốn sống được với rừng thì phải hiểu rừng. Kpă Klơng hiểu điều đó. Ông biết từng khoảng rừng, từng con dốc, từng lối đi mà người lạ rất khó nhận ra. Trong chiến đấu, những điều tưởng như nhỏ bé ấy đôi khi lại quyết định sự sống còn.

Già làng ngồi lặng đi một lúc lâu. Ngọn lửa trước mặt ông chỉ còn những đốm than đỏ. Rồi ông chậm rãi nói:

- Các cháu muốn hiểu vì sao người ta gọi Kpă Klơng là một người lính đặc biệt, thì phải hiểu cách ông ấy chiến đấu.

Trên những con đường rừng Tây Nguyên ngày ấy, địa hình hiểm trở khiến những đoàn quân thường phải di chuyển thành hàng dài. Con đường nhỏ, hai bên là cây rừng và những khoảng đất dốc. Đối với một người lính bình thường, đó là sự khó khăn. Nhưng với Kpă Klơng, ông biết biến chính địa hình ấy thành lợi thế.

Ông không tìm cách đối đầu trực diện. Ông chọn cách ẩn mình. Kpă Klơng kiên nhẫn nằm im giữa rừng, hòa mình vào cây cỏ, chờ đợi. Ông hiểu rằng trong chiến đấu, đôi khi điều quan trọng nhất không phải là nổ súng thật nhanh, mà là biết chờ đúng thời điểm.

Đoàn quân đối phương tiến vào con đường nhỏ, người trước nối người sau, khoảng cách giữa họ dần thu hẹp. Kpă Klơng vẫn không động đậy. Ông chờ cho đội hình tiến đến vị trí thuận lợi nhất.

Rồi một tiếng súng vang lên. Chỉ một phát. Sau đó là những tiếng động hỗn loạn trong đội hình đối phương.

(Theo những tư liệu kể lại về cách đánh của Kpă Klơng, khi đối phương đi thành hàng trên những con đường rừng chật hẹp, ông có thể tận dụng hướng di chuyển ấy để thực hiện một phát bắn xuyên qua nhiều mục tiêu nối tiếp nhau. Với khẩu súng trường K-44, ở cự ly gần, có những trường hợp một viên đạn được kể lại là có thể “xuyên táo” từ ba đến năm người.)

Điều đáng sợ đối với đối phương không chỉ nằm ở phát súng, mà là không ai biết phát súng ấy đến từ đâu. Sau khi nổ súng, Kpă Klơng lập tức thay đổi vị trí và rút khỏi khu vực trước khi đối phương kịp xác định hướng bắn. Rừng lại im lặng.

Chỉ vài giây trước, nơi đây còn là một đội hình đang di chuyển. Giờ đây, sự hỗn loạn đã phá vỡ đội ngũ. Kpă Klơng đã biến mất giữa đại ngàn. Đó chính là điểm đặc biệt trong cách đánh của ông: ẩn nấp – kiên nhẫn chờ đợi – lựa chọn thời cơ – nổ súng chính xác – lập tức rút lui. Không phô trương, không đối đầu kéo dài, nhưng hiệu quả. Lối đánh ấy sau đó được lực lượng du kích học tập và áp dụng.

Giữa đại ngàn, ông không có những phương tiện chiến tranh hiện đại. Thứ ông có là khẩu súng trường, đôi mắt tinh anh, sự bình tĩnh và kinh nghiệm được tôi luyện qua những ngày tháng chiến đấu. Và trên hết, ông hiểu khu rừng của quê hương mình.

Già làng nhìn lũ trẻ.

- Các cháu có thấy không? Người ta thường nhớ đến ông Klơng vì bắn giỏi. Nhưng già nghĩ, cái đáng nhớ hơn cả không phải là ông bắn được bao nhiêu phát... Ông khẽ gạt thanh củi trong bếp lửa.

- Mà là ông biết khi nào nên bắn và khi nào không nên bắn.

Lũ trẻ im lặng.

Ngoài nhà rông, gió đêm lướt qua những tán cây.

- Một phát súng chỉ mất một khoảnh khắc. Nhưng để có được khoảnh khắc ấy, người lính phải biết kiên nhẫn nằm im giữa rừng, phải quan sát, phải giữ bình tĩnh và phải hiểu từng bước di chuyển của đối phương. Đó mới là điều làm nên người chiến sĩ Kpă Klơng.

Ngọn lửa lại bùng lên.

Trong khoảnh khắc ấy, những đứa trẻ dường như có thể hình dung ra một người thanh niên năm xưa đang nằm im giữa màu xanh của đại ngàn, khẩu K-44 trong tay, chờ đợi, không tiếng động, không một cử chỉ thừa, chỉ có đôi mắt hướng về phía con đường rừng.

Già làng ngừng kể.

Một đứa trẻ hỏi:

- Ông ấy có sợ không, già?

Ông nhìn nó thật lâu.

- Có chứ.

Bọn trẻ ngạc nhiên. Già làng cười:

- Người anh hùng cũng là con người. Biết sợ mới biết quý mạng sống. Nhưng người anh hùng là người không để nỗi sợ khiến mình bỏ lại đồng đội, bỏ lại quê hương. Ngọn lửa trước mặt già làng cháy lách tách.

Ông tiếp tục:

- Kpă Klơng đã nhiều lần chiến đấu như thế. Những chiến công của ông ngày càng được biết đến trong lực lượng cách mạng và trong đồng bào Tây Nguyên.

Từ một người con của làng Pia, ông trở thành một chiến sĩ nổi bật trên chiến trường. Nhưng chiến thắng không chỉ được làm nên bởi những người cầm súng. Già làng nhìn về phía những mái nhà trong bóng tối.

- Các cháu có biết vì sao Kpă Klơng có thể chiến đấu không?

Không đứa trẻ nào trả lời.

- Bởi vì phía sau ông ấy là cả buôn làng. Những người mẹ góp gạo. Những người phụ nữ gùi lương thực. Những người già giữ làng. Những chàng trai, cô gái làm nhiệm vụ dẫn đường, đưa tin.

Có những đêm, người dân Tây Nguyên đi xuyên rừng trong bóng tối để đưa lương thực đến cho bộ đội. Có những người không bao giờ cầm súng nhưng cũng góp phần vào cuộc chiến bằng chính sức lực và cuộc đời mình. Vì thế, khi nhắc đến Kpă Klơng, không thể chỉ nhớ đến một người lính. Phải nhớ đến cả cộng đồng đã đứng phía sau ông. Đó cũng là sức mạnh đặc biệt của người Tây Nguyên. Một người đứng giữa buôn làng thì không bao giờ chỉ chiến đấu cho riêng mình.

Những năm tháng chiến tranh rồi cũng đi qua. Đất nước thống nhất. Những người lính trở về.

Những con đường từng vang tiếng súng dần trở thành những con đường của cuộc sống. Những cánh rừng lại đón những mùa mưa, những rẫy lúa, rẫy ngô lại xanh, nhà rông lại trở thành nơi buôn làng tụ họp, tiếng cồng chiêng lại vang lên trong những ngày hội. Và tên tuổi Kpă Klơng được ghi nhận bằng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Già làng nhìn lũ trẻ.

- Các cháu thấy không? Người anh hùng không phải là người sinh ra đã khác với chúng ta. Ông ấy cũng lớn lên từ đất này. Chính mảnh đất, buôn làng và những người thân yêu đã cho ông ấy sức mạnh.

Một cô bé ngập ngừng hỏi:

- Nếu bây giờ đất nước không còn chiến tranh thì chúng cháu phải làm gì để giống ông ấy?

Già làng bật cười.

- Không cần phải cầm súng đâu.

Ông nhìn về phía nhà rông.

- Thời của các cháu khác rồi. Nếu ngày trước Kpă Klơng dùng sức trẻ để bảo vệ quê hương thì hôm nay các cháu phải dùng sức trẻ để xây dựng quê hương. Học cho tốt; làm việc cho tốt; giữ gìn tiếng nói, phong tục, những lễ hội và tiếng cồng chiêng của ông bà; biết yêu buôn làng; biết yêu đất nước và quan trọng nhất, đừng bao giờ quên những người đã hy sinh để các cháu có được ngày hôm nay.

Lũ trẻ im lặng, không đứa nào còn hỏi chuyện, chúng nhìn vào bếp lửa. Trong ánh lửa, khuôn mặt già làng lúc gần lúc xa. Ngoài kia, đêm đã phủ xuống làng Pia. Một tiếng cồng chiêng vang lên.

Rồi thêm một tiếng nữa. Âm thanh trầm đục lan qua những mái nhà, vượt qua những triền đồi và tan vào đại ngàn.

Già làng ngẩng đầu.

- Các cháu có nghe thấy không?

- Dạ, tiếng cồng chiêng ạ.

- Không chỉ là tiếng cồng chiêng đâu.

Ông mỉm cười.

- Đó còn là tiếng của ký ức.

Những đứa trẻ nhìn nhau. Có lẽ chúng chưa hiểu hết lời già làng. Nhưng rồi một ngày nào đó, khi chúng lớn lên, khi bước đi trên những con đường của làng Pia, có thể chúng sẽ nhớ đến buổi tối hôm nay. Nhớ về người con của quê hương mình. Nhớ rằng đã từng có một thế hệ thanh niên đi qua những năm tháng khốc liệt của lịch sử mà không tiếc tuổi xuân. Và nhớ rằng, sự bình yên hôm nay không tự nhiên mà có. Nó được xây nên từ những mùa rẫy, những bếp lửa, những buôn làng đoàn kết và từ cả tuổi trẻ của những người như Kpă Klơng.

Bếp lửa vẫn cháy. Tiếng cồng chiêng vẫn ngân. Làng Pia chìm dần vào giấc ngủ. Nhưng câu chuyện của người anh hùng vẫn còn ở lại. Nó sẽ được kể cho những đứa trẻ hôm nay. Rồi những đứa trẻ ấy sẽ kể lại cho con cháu mình. Để giữa đại ngàn Tây Nguyên, ngọn lửa của ký ức không bao giờ tắt. Bởi một dân tộc chỉ thực sự mạnh khi thế hệ sau biết mình đã được bình yên bằng những gì mà thế hệ trước đã đánh đổi. Và với những người con của làng Pia, cái tên Kpă Klơng không chỉ thuộc về lịch sử. Ông còn thuộc về ký ức của quê hương, thuộc về tiếng cồng chiêng, thuộc về bếp lửa và thuộc về những câu chuyện mà người Tây Nguyên sẽ còn kể cho nhau nghe bên đại ngàn, từ thế hệ này sang thế hệ khác.