LỬA THIÊNG TRÊN DÒNG NHẬT TẢO

Trên những dòng sông miền Tây Nam Bộ, người dân chài quen với tiếng mái chèo, mùi bùn non và những con nước lên xuống theo mùa. Nguyễn Trung Trực, tên thật thường được ghi là Nguyễn Văn Lịch, lớn lên giữa vùng sông nước ấy. Khi quân Pháp nổ súng xâm lược, người thanh niên áo vải đã cùng nghĩa binh đứng lên giữ đất, phối hợp chiến đấu với các lực lượng kháng chiến ở Tân An và Gia Định.

Ngày 10 tháng 12 năm 1861, trên dòng Nhật Tảo, một kế hoạch táo bạo được chuẩn bị. Nguyễn Trung Trực cùng 59 nghĩa quân cải trang thành đoàn ghe buôn lúa, lặng lẽ đưa thuyền áp sát tiểu hạm L’Espérance của quân Pháp. Khi khoảng cách đã đủ gần, nghĩa quân bất ngờ đổ bộ, đánh úp quân địch; lực lượng phục kích từ hai bên bờ đồng loạt phối hợp.

Ngọn lửa bùng lên giữa sông. Tàu L’Espérance chìm dần trong khói lửa, để lại một dấu son chói lọi trong những năm đầu cuộc kháng chiến ở Nam Bộ. Với người dân, đó không chỉ là một trận thắng mà còn là lời khẳng định rằng những người áo vải, với lòng can đảm và sự am hiểu sông nước, vẫn có thể làm rung chuyển sức mạnh của kẻ xâm lược.

Sau Hòa ước Nhâm Tuất năm 1862, Nguyễn Trung Trực tiếp tục lui về miền Tây tổ chức lực lượng. Năm 1868, từ căn cứ ở vùng Hòn Chông, ông dẫn nghĩa quân đánh úp đồn Kiên Giang tại Rạch Giá, làm chủ tỉnh lỵ trong một thời gian ngắn. Khi quân Pháp phản công, ông rút về Hòn Chông rồi ra Phú Quốc lập căn cứ ở Cửa Cạn, tiếp tục chống cự.

Tháng 9 năm 1868, Nguyễn Trung Trực bị bắt. Quân Pháp dụ dỗ ông đầu hàng nhưng người thủ lĩnh vẫn giữ trọn khí tiết. Ngày 27 tháng 10 năm 1868, trước khi hy sinh tại Rạch Giá, ông để lại lời thề bất khuất được lịch sử và nhân dân lưu truyền: “Bao giờ nước Nam hết cỏ, thì mới hết người Nam đánh Tây.”

Từ dòng Nhật Tảo đến đất Rạch Giá, ngọn lửa của Nguyễn Trung Trực không chỉ cháy trên một chiến thuyền. Đó là ngọn lửa của lòng yêu nước, của ý chí không khuất phục và của niềm tin rằng mỗi tấc đất quê hương đều đáng được gìn giữ.