LỬA TRÊN SÔNG NHƯ NGUYỆT – TRẬN ĐÁNH CỦA NHỮNG CHIẾC THUYỀN NHỎ

LỬA TRÊN SÔNG NHƯ NGUYỆT – TRẬN ĐÁNH CỦA NHỮNG CHIẾC THUYỀN NHỎ

Đêm trên sông Như Nguyệt năm ấy không giống những đêm bình thường. Dòng sông vẫn lặng lẽ chảy qua vùng Kinh Bắc, nhưng hai bên bờ đã trở thành chiến trường. Một bên là quân Tống đang tìm cách vượt sông để tiến sâu vào Đại Việt, một bên là quân dân nhà Lý đang quyết tâm giữ vững phòng tuyến.

Năm 1077, nhà Tống đưa quân sang xâm lược Đại Việt. Quân Đại Việt dưới sự chỉ huy của Lý Thường Kiệt đã chủ động xây dựng một phòng tuyến lớn bên bờ nam sông Như Nguyệt, nay thuộc khu vực Bắc Ninh.

Đây là một quyết định rất táo bạo.

Nếu để quân Tống vượt sông thành công, con đường tiến về Thăng Long sẽ rộng mở. Vì vậy, dù lực lượng đối phương đông và mạnh, quân Đại Việt vẫn phải tìm mọi cách giữ vững phòng tuyến.

Những ngày đầu, hai bên liên tục giao chiến.

Quân Tống nhiều lần tìm cách vượt sông nhưng đều gặp sự chống trả quyết liệt. Từ bờ nam, quân Đại Việt sử dụng cung tên, nỏ và các loại vũ khí thời bấy giờ để đánh vào những đội quân đang tìm cách đưa thuyền sang sông.

Dòng Như Nguyệt trở thành một bức tường tự nhiên.

Nhưng một con sông dù rộng đến đâu cũng không thể ngăn quân đội mãi mãi nếu bên kia quyết tâm vượt qua.

Vì vậy, Lý Thường Kiệt không chỉ dựa vào việc phòng thủ.

Ông chờ thời cơ phản công.

Trong khi quân Tống phải đóng quân lâu ngày bên bờ bắc, việc tiếp tế ngày càng trở nên khó khăn. Quân lính mệt mỏi, lương thực thiếu thốn và bệnh tật bắt đầu xuất hiện.

Đúng lúc ấy, quân Đại Việt tổ chức những cuộc tập kích bất ngờ.

Ban đêm, những đội quân nhỏ lặng lẽ vượt sông bằng thuyền.

Không có những chiến hạm lớn.

Chỉ là những chiếc thuyền nhỏ, chở những người lính đang cố gắng tiếp cận doanh trại đối phương.

Họ chèo thuyền trong bóng tối, cố gắng không để lộ vị trí. Khi đến gần, họ bất ngờ tấn công rồi nhanh chóng rút về.

Những cuộc tập kích như vậy khiến quân Tống luôn phải cảnh giác.

Nhưng điều đáng nhớ nhất của cuộc chiến lại không nằm ở những chiếc thuyền.

Đó là một bài thơ.

Một đêm nọ, từ phía phòng tuyến của quân Đại Việt vang lên những câu thơ hào sảng:

“Nam quốc sơn hà Nam đế cư,
Tiệt nhiên định phận tại thiên thư…”

Bài thơ khẳng định rằng nước Nam có chủ quyền và cương vực riêng, không thể bị xâm phạm.

Ngày nay, bài thơ thường được gọi là “Nam quốc sơn hà”, và lâu nay thường được gắn với tên tuổi Lý Thường Kiệt.

Trong đêm chiến tranh ấy, những câu thơ vang lên giữa không gian sông nước chắc hẳn đã tạo nên một ấn tượng rất mạnh đối với quân sĩ Đại Việt.

Bởi họ không chỉ đang chiến đấu để giữ một phòng tuyến.

Họ đang chiến đấu với ý thức rằng đây là đất nước của mình.

Sau những cuộc giao tranh kéo dài, quân Tống ngày càng gặp khó khăn. Cuối cùng, hai bên đi đến hòa nghị và quân Tống rút khỏi Đại Việt.

Cuộc chiến kết thúc.

Dòng Như Nguyệt trở lại yên bình.

Những người lính rời chiến trường, còn người dân trở về với ruộng đồng và cuộc sống thường ngày.

Hơn chín trăm năm đã trôi qua.

Tên gọi Như Nguyệt ngày xưa nay không còn được sử dụng phổ biến như trước. Con sông ấy ngày nay được biết đến với tên sông Cầu, chảy qua nhiều vùng của Bắc Ninh và Bắc Giang.

Nếu chỉ nhìn dòng sông hôm nay, thật khó tưởng tượng nơi đây từng chứng kiến một cuộc đối đầu lớn giữa hai quốc gia.

Không còn tiếng vó ngựa.

Không còn tiếng trống trận.

Không còn những chiếc thuyền chở quân lướt trên mặt nước trong đêm.

Chỉ còn dòng sông lặng lẽ chảy qua những làng quê.

Nhưng lịch sử của một dân tộc đôi khi được viết nên từ chính những dòng sông như thế.

Sông Bạch Đằng từng chứng kiến những trận thủy chiến lớn.

Sông Như Nguyệt từng là phòng tuyến bảo vệ Đại Việt.

Sông Hồng, sông Mã, sông Lô và biết bao dòng sông khác cũng từng gắn với những bước ngoặt của lịch sử.

Điều đặc biệt là sau mỗi cuộc chiến, những dòng sông ấy vẫn tiếp tục chảy.

Con người có thể thay đổi.

Triều đại có thể thay đổi.

Tên gọi của vùng đất cũng có thể thay đổi.

Nhưng dòng nước vẫn âm thầm đi qua.

Có lẽ vì vậy mà khi đứng bên sông Cầu hôm nay, người ta không chỉ nhìn thấy một dòng sông của hiện tại. Nếu biết câu chuyện của nó, ta còn có thể hình dung một đêm xa xưa, khi những chiếc thuyền nhỏ lặng lẽ rẽ nước, những người lính giữ chặt vũ khí trong tay và cả một đất nước đang cố giữ lấy bờ cõi của mình.