LUẬT SƯ, NHÀ CÁCH MẠNG PHAN NHUẬN – NGƯỜI TRÍ THỨC TRỌN ĐỜI HƯỚNG VỀ QUÊ HƯƠNG

Luật sư, nhà cách mạng Phan Nhuận sinh năm 1914 tại thôn Văn Lâm, xã Đức Lâm, nay thuộc xã Lâm Trung Thủy, tỉnh Hà Tĩnh. Sinh ra trên quê hương giàu truyền thống yêu nước, ông sớm tham gia phong trào đấu tranh chống thực dân Pháp và gia nhập Đảng Tân Việt.

Trước sự đàn áp của thực dân Pháp, Phan Nhuận sang Pháp học tập. Năm 1938, ông tốt nghiệp Cử nhân Luật, đồng thời có bằng Cử nhân Văn chương và Sử học, sau đó trở thành thành viên Đoàn Luật sư Paris.

Sống và hành nghề tại Paris nhưng ông luôn hướng về Tổ quốc. Ông tích cực tham gia phong trào yêu nước của Việt kiều, nhiều lần bào chữa miễn phí cho người Việt Nam, công nhân và binh lính nghèo, trở thành chỗ dựa của đồng bào nơi đất khách.

Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, luật sư Phan Nhuận vận động nhân dân Pháp và Việt kiều ủng hộ Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, đồng thời tích cực thúc đẩy tình đoàn kết Pháp - Việt vì hòa bình và độc lập dân tộc.

Năm 1946, trong chuyến thăm Pháp của Chủ tịch Hồ Chí Minh, ông tham gia tổ chức đón tiếp phái đoàn Việt Nam và nhiều lần làm phiên dịch cho Người trong các hoạt động ngoại giao. Tại lễ kỷ niệm Quốc khánh 2-9-1946 do Việt kiều tổ chức ở Paris, ông đại diện cộng đồng phát biểu, bày tỏ niềm tin vào Chính phủ và Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Không chỉ hoạt động chính trị, Phan Nhuận còn dành nhiều tâm huyết cho văn hóa. Ông viết báo giới thiệu Việt Nam với bạn bè quốc tế, quảng bá tư tưởng và sự nghiệp của Chủ tịch Hồ Chí Minh, đồng thời dịch nhiều tác phẩm văn học Việt Nam sang tiếng Pháp.

Đặc biệt, ông đã dành nhiều công sức dịch “Nhật ký trong tù” của Chủ tịch Hồ Chí Minh sang tiếng Pháp. Với vốn Hán học và sự am hiểu sâu sắc văn hóa Việt Nam, bản dịch của ông được giới học thuật đánh giá cao, góp phần đưa tác phẩm đến gần hơn với độc giả quốc tế.

Ngoài “Nhật ký trong tù”, Phan Nhuận còn dịch thơ dân gian Việt Nam và bắt tay dịch “Truyện Kiều” sang tiếng Pháp theo đề nghị của nhà văn hóa Nguyễn Khắc Viện. Tuy nhiên, khi mới hoàn thành khoảng 100 câu, ông lâm bệnh nặng.

Ngày 6-8-1963, luật sư Phan Nhuận qua đời tại Paris, không vợ, không con. Công trình dịch “Truyện Kiều” sau đó được bác sĩ Nguyễn Khắc Viện tiếp tục hoàn thành.

Mộ phần của ông hiện nằm tại nghĩa trang Parissien de Bagneux, Pháp. Trên phần mộ có ngôi sao vàng cùng dòng chữ “Đời đời nhớ ơn anh - Luật sư Phan Nhuận”, thể hiện sự tri ân của cộng đồng người Việt đối với một trí thức đã dành trọn cuộc đời cho quê hương.