Luật sư Phan Văn Trường: người trí thức yêu nước đấu tranh vì dân tộc giữa lòng nước Pháp

Phan Văn Trường sinh năm 1876 tại làng Đông Ngạc, huyện Từ Liêm, nay thuộc thành phố Hà Nội. Sau khi thành luật sư, ông làm phiên dịch ở Phủ Thống sứ Bắc Kỳ, rồi sang Pháp học luật tại Đại học Sorbonne và trở thành tiến sĩ luật học đầu tiên của Việt Nam.

Trên đất Pháp, ông cùng Phan Châu Trinh lập Hội đồng bào Thân ái, một trong những tổ chức đầu tiên của người Việt tại Pháp, tập hợp đồng bào học tập, lao động và hướng về quê hương. Năm 1914, chính quyền Pháp bắt giam ông cùng Phan Châu Trinh với cáo buộc chống lại nước Pháp, và phải đến năm 1915 hai ông mới được trả tự do nhờ sự can thiệp của các tổ chức nhân quyền và chính khách tiến bộ.

Sau Chiến tranh thế giới thứ nhất, ông tiếp tục cùng các nhà yêu nước hoạt động tại Pháp và là một trong bốn người ký bản Thỉnh nguyện thư của dân tộc An Nam năm 1919, văn bản đòi các quyền dân tộc cơ bản cho nhân dân Việt Nam.

Cuối năm 1923, ông trở về nước, cùng Nguyễn An Ninh làm báo Chuông rè và báo L'Annam tại Sài Gòn. Qua báo chí, ông đấu tranh chống chính sách thực dân, đòi dân chủ, phản bác chủ trương "Pháp - Việt đề huề" và giới thiệu nhiều tư tưởng tiến bộ đến độc giả.

Vì hoạt động báo chí, ông nhiều lần bị truy tố và kết án tù. Dù là luật sư am hiểu pháp luật và có quốc tịch Pháp, ông vẫn không khuất phục, kiên trì đấu tranh trước tòa và trong nhà tù, thể hiện bản lĩnh của một trí thức đứng về phía dân tộc.

Năm 1933, ông về Hà Nội thăm gia đình và qua đời ngày 23 tháng 4 năm 1933. Cuộc đời Phan Văn Trường là tấm gương về lòng yêu nước, tinh thần dấn thân vì dân vì nước của người trí thức, để lại bài học sâu sắc cho thế hệ trẻ hôm nay về trách nhiệm với đất nước.

Nguồn tham khảo: Wikipedia tiếng Việt – "Phan Văn Trường" (https://vi.wikipedia.org/wiki/Phan_V%C4%83n_Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng), nội dung được biên soạn lại theo giấy phép CC BY-SA 4.0.

Ảnh: L'Écho annamite, giấy phép Public domain (https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Portrait_of_Mr._Phan_V%C4%83n_Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_(cropped).png).