LƯỢC SỬ PHONG TRÀO SINH VIÊN VÀ HOẠT ĐỘNG ĐOÀN TNCS HỒ CHÍ MINH TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

GIAI ĐOẠN TRƯỚC NĂM 1975

Trong tình hình sôi sục đấu tranh của giai đoạn 1965-1975, thanh niên sinh viên, học sinh (SVHS) Sài Gòn - Gia Định là một lực lượng nòng cốt của các tổ chức quần chúng đấu tranh công khai với mục tiêu là chấm đứt chiến tranh, đòi hòa bình, cơm áo, lật đổ ngụy quyền. Hòa nhịp với cuộc chiến đấu nổi dậy trong lòng thành phố, những hoạt động bí mật lẫn công khai của SV luôn giáng vào chính quyền Mỹ - Ngụy những đòn bất ngờ. Với tinh thần yêu nước và khát vọng hòa bình cho dân tộc, SV Trường Cao đẳng Nông Lâm Súc ngày ấy cùng với SV Văn khoa, Dược khoa đã giương cao ngọn cờ đấu tranh trong giới SV, biến cung đường Thống Nhất - Cường Để thành khu “tam giác sắt hoặc tứ giác lửa” – là nỗi ám ảnh cho chính quyền Mỹ - ngụy lúc bấy giờ.

Trong phong trào chống dịch đàn áp, SV Nông Lâm Súc đã tham gia các phong trào đấu tranh chính trị như bãi khóa vào ngày 26-3-1970 sau cuộc tuyệt thực của 30 SVHS tại công trường Quách Thị Trang, phong trào đòi tự trị ĐH tháng 3-1967. Ngày 8-4-1972, SV Nông Lâm Súc lại nhất loạt tham gia bãi khóa trong bốn ngày chống bắt SV vào phòng vệ dân sự, tố cáo hành động đàn áp SVHS. Trong phong trào văn hóa văn nghệ, SV Cao đẳng Nông Lâm Súc hãng hái tham gia truyền bá những ca khúc truyền thống, tranh đầu của SVHS, tổ chức nhiều cuộc hội thảo chống văn hóa lai căng. Ngày 27-12-1969, trong đêm văn nghệ “Vì hòa bình” tổ chức tại Trường Nông Lâm Súc Sài Gòn, tên gọi "Hát cho đồng bào tôi nghe" đã được chính thức ra mắt, khẳng định rõ nét tính chiến đấu của phong trào văn nghệ HSSV các đô thị miền Nam.

Ngày 11-9-1970, Đại hội Sinh viên Thế giới được tổ chức tại Trường Nông Lâm Súc, lần đầu tiên có sự tham gia của các đại biểu phong trào sinh viên phản chiến của Mỹ, Nhật, Úc, New Zealand... Trường Cao đẳng Nông Lâm Súc còn tự hào đã sản sinh người thanh niên SV yêu nước ưu tú, đó là liệt sĩ Nguyễn Thái Bình. Trước khi sang Mỹ học 4 năm tại ĐH Washington, Nguyễn Thái Bình là SV Trường Cao đẳng Nông Lâm Súc. Trong lễ trao học vị lần thứ 97 (1972) của Trường ĐH Washington, Nguyễn Thái Bình đã phát biểu: “... Mỹ phải chịu trách nhiệm về quy mô của những tội ác chiến tranh mà chính phủ Hoa Kỳ đã phạm phải khi chống lại nhân dân Việt Nam cũng như nhân dân Đông Dương...”

Tháng 7-1972, SV yêu nước Nguyên Thái Bình bị Mỹ sát hại một cách dã man trên đường băng của phi trường Tân Sơn Nhất -Sài Gòn ngay khi máy bay chạm mặt đất, ngày đầu tiên sau khi tốt nghiệp trở về quê hương yêu dấu. Đông đảo thanh niên SVHS cùng các giới đã lên án, tố cáo tội ác của Mỹ ngụy, đòi đưa bọn sát nhân ra xét xử.

Bên cạnh đó, trong khoảng thời gian 1972-1974, SV Nông Lâm Súc còn tích cực tham gia các loại hình công tác xã hội phục vụ đồng bào, dạy hát cho thiếu nhi, giúp đồng bào sửa chữa cống rãnh, nhà cửa, tổ chức các lớp dạy học miễn phí cho thiếu nhi, tập hợp thiếu nhi sinh hoạt ca hát.

Khoảng sau giữa tháng 4-1975, liên lạc và nhận chỉ đạo của Ban Thanh vận liên quận 1, 3 và 10, các SV Ngô Út, Ngô An, Huỳnh Ngọc Điền, Bùi Bả Bổng, Hồ Văn Hộ, Nguyễn Ngọc Tuân, Trần Văn Thạnh, Phan Thanh Mai và Đỗ Vạn Thử chuẩn bị may cờ Mặt trận Hòa giải Hòa hợp Dân tộc và cờ Mặt trận Dân tộc Giải phóng Miền Nam Việt Nam, vận động SV tham gia nổi dậy chuẩn bị cùng lực lượng Quân giải phóng tiếp quản các cơ quan lân cận Trường ĐH Nông nghiệp Sài Gòn như Đài Phát thanh Sài Gòn, Đài Truyền hình Sài Gòn, Phủ Thủ tướng, cơ quan Bộ Nông nghiệp chính phủ Sài Gòn.

Tối ngày 28-4-1975, nhóm SV này đã vận động tổ bảo vệ của trường ĐH bàn giao kho vũ khí, tiến hành treo cờ Mặt trận và băng rôn “kêu gọi ngụy quân bỏ ngũ" trên lan can giảng đường lớn của Trường ĐH Nông nghiệp Sài Gòn ngay trước mũi súng của lực lượng cảnh sát dã chiến ngụy đang triển khai quanh khu vực trường. Ngày 29-4-1975, nhóm SV nổi dậy đã tiếp nhận nhiều đồng bào khu gia binh vào trú ẩn tại tầng hầm của trường, tham gia tước vũ khí binh lính Sài Gòn chạy vào khuôn viên nhà trường, tặng họ những chiếc áo cũ của SV ký túc xá và vận động họ yên tâm trở về quê nhà. Chính những vũ khí này đã tăng cường cho nhóm SV nổi dậy sử dụng vào việc tiếp quản quân, giữ trật tự và bảo quản trang thiết bị, tư liệu tại các cơ quan chung quanh trường lúc bấy giờ.

Ngày 30-4-1975, cuộc kháng chiến trường kỳ của dân tộc Việt Nam đã kết thúc thắng lợi, mở ra trang sử mới: độc lập, thống nhất đất nước và xây dựng chủ nghĩa xã hội. Trong thời điểm hào hùng ấy của lịch sử đất nước, SV ĐH Nông nghiệp Sài Gòn tự hào đã góp phần không nhỏ trong việc giữ gìn trật tự, bảo quản trang thiết bị, tư liệu tại các cơ quan chính quyền trong những ngày cuối cùng của chế độ Sài Gòn cũng như những ngày đầu miền Nam hoàn toàn giải phóng. Kể từ đây, SV ĐH Nông nghiệp bước vào một giai đoạn mới dưới sự lãnh đạo của tổ chức Đoàn Thanh niên Cách mạng Hồ Chí Minh.

GIAI ĐOẠN SAU NĂM 1975

Quá trình thành lập Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh và Hội Sinh viên Việt Nam Trường Đại học Nông Lâm TP. Hồ Chí Minh trong 50 năm qua:

Ngày 2-5-1975: Chi hội Sinh viên Nông nghiệp (thuộc Hội Thanh niên Liên hiệp Việt Nam) đầu tiên được thành lập và trực thuộc Đoàn ủy HSSV Sài Gòn - Gia Định. Chi hội có nhiệm vụ tổ chức, tập hợp SV Nông nghiệp tham gia các hoạt động phục vụ xã hội, thông qua đó tuyên truyền giáo dục, lý tưởng cách mạng cho thanh niên, sinh viên.

Tháng 7-1975: Chi đoàn đầu tiên của trường là Chi đoàn Thanh niên Cách mạng Hồ Chí Minh Đại học Nông nghiệp được hình thành với 7 đoàn viên do Ban Chấp hành Đoàn ủy HSSV Sài Gòn-Gia Định chuẩn y. Đ/c Đặng Văn Thành được Thành Đoàn Tp. Hồ Chí Minh phân công, chỉ định làm Bí thư dưới sự lãnh đạo và chỉ đạo trực tiếp của Đoàn ủy (phụ trách cơ sở là đ/c Hai Cúc, Ba Thiếu). Chi đoàn có nhiệm vụ tập hợp SV, giáo dục lý tưởng cộng sản chủ nghĩa thông qua công tác học tập chính trị, lao động, sản xuất phục vụ xã hội và cộng đồng để xây dựng tổ chức Đoàn rộng khắp các đơn vị trong nhà trường, trực tiếp lãnh đạo các chi hội SV.

Tháng 4-1976: Trường đổi tên thành Trường Đại học Nông nghiệp 4 trực thuộc Bộ Nông nghiệp. Chi đoàn các khoa chuyên ngành bắt đầu hình thành, mỗi lớp là một phân đoàn và chi hội thanh niên lớp. Chi đoàn Nông nghiệp trở thành Liên chi đoàn Thanh niên Cách mạng Hồ Chí Minh với 6 chi đoàn khoa và 1 chi đoàn cán bộ công nhân viên. Đ/c Lê Văn Be được Đảng bộ Đại học Nông nghiệp phân công làm Bí thư liên chi đoàn.

Tháng 3-1977: Trên cơ sở tổ chức Đoàn được đổi tên thành Đoàn TNCS Hồ Chí Minh vào 12-1976, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh Trường Đại học Nông nghiệp 4 được hình thành và trực thuộc Thành đoàn TP. Hồ Chí Minh. Bí thư Đoàn trường đầu tiên là đ/c Lê Minh Chí. Đoàn trường trực tiếp lãnh đạo 6 liên chi đoàn khoa và 1 liên chi đoàn cán bộ công nhân viên liên phòng.

Ngày 9-1-2002: Xuất phát từ nhu cầu chính đáng của sinh viên và yêu cầu mở rộng mặt trận tập hợp đoàn kết SV, Đoàn đã làm nòng cốt cho sự ra đời của tổ chức Hội Sinh viên Việt Nam Trường Đại học Nông Lâm TP. Hồ Chí Minh, mở ra một bước ngoặt mới trong phong trào sinh viên. Tính đến nay, trong toàn trường có 114 chỉ đoàn, 14 Đoàn khoa, bộ môn, 01 liên chi đoàn cán bộ công chức với tổng cộng 5.689 đoàn viên và 85% SV là hội viên Hội Sinh viên Việt Nam.

Năm 2002: Đại hội khóa XI của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh Trường Đại học Nông Lâm TP. Hồ Chí Minh bầu Đ/c Bùi Ngọc Hùng làm Bí thư Đoàn trường, bầu các Phó Bí thư Đoàn trường là Đ/c Nguyễn Tất Toàn và Đ/c Võ Thái Dân.

Năm 2005: Đại hội khóa XII của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh Trường Đại học Nông Lâm TP. Hồ Chí Minh bầu Đ/c Bùi Ngọc Hùng làm Bí thư Đoàn trường, bầu các Phó Bí thư Đoàn trường là Đ/c Trần Văn Thịnh và Đ/c Lê Thành Hưng. Tháng 05/2005, Đ/c Bùi Ngọc Hùng đi học tập nước ngoài, Đ/c Trần Văn Thịnh phụ trách, được giao Quyền Bí thư Đoàn trường từ tháng 03/2006.

Giai đoạn 2002-2007, đoàn viên, thanh niên, sinh viên tham gia các cuộc vận động, phong trào mới được triển khai như: “Sáng tạo trẻ”, “Bốn mới”, “Cán bộ công chức trẻ với cải cách hành chính”, “Học tập tốt, rèn luyện tốt”, “Trí thức trẻ tình nguyện”... đã góp phần khơi sức thanh niên trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, tạo ra nhiều mô hình hay, cách làm sáng tạo. Đặc biệt là tổ chức sinh hoạt chính trị “Tiếp lửa truyền thống - Mãi mãi tuổi hai mươi”, diễn đàn “Tuổi trẻ sống đẹp, sống có ích”. Năm 2007, hưởng ứng cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” do Đảng ta phát động, Đoàn trường đã chủ động, sáng tạo triển khai thực cuộc vận động “Tuổi trẻ Việt Nam học tập và làm theo lời Bác” và đạt nhiều kết quả tốt đẹp.

Năm 2007: Đại hội khóa XIII của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh Trường Đại học Nông Lâm TP. Hồ Chí Minh bầu Đ/c Võ Thái Dân làm Bí thư Đoàn trường, bầu các Phó Bí thư Đoàn trường là Đ/c Phạm Hồng Sơn và Đ/c Đặng Kiên Cường.

Năm 2010: Đại hội khóa XIV của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh Trường Đại học Nông Lâm TP. Hồ Chí Minh bầu Đ/c Phạm Hồng Sơn làm Bí thư Đoàn trường, bầu các Phó Bí thư Đoàn trường là Đ/c Phạm Hồng Sơn và Đ/c Đặng Kiên Cường.

Giai đoạn 2007-2012, đoàn viên, thanh niên toàn trường tích cực tham gia hai phong trào “5 xung kích phát triển kinh tế - xã hội và bảo vệ Tổ quốc”, “4 đồng hành với thanh niên lập thân, lập nghiệp” do Trung ương Đoàn phát động.

Năm 2012: Đại hội khóa XV của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh Trường Đại học Nông Lâm TP. Hồ Chí Minh bầu Đ/c Đoàn Trần Vĩnh Khánh làm Bí thư Đoàn trường, bầu các Phó Bí thư Đoàn trường là Đ/c Trương Tuệ Minh và Đ/c Đỗ Xuân Hồng.

Năm 2014: Đại hội khóa XVI của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh Trường Đại học Nông Lâm TP. Hồ Chí Minh bầu Đ/c Nguyễn Phan Thành làm Bí thư Đoàn trường, bầu Đ/c Nguyễn Thị Thanh Duyên làm Phó Bí thư Đoàn trường. Tháng 4/2025, Đ/c Lê Văn So Ny được bầu bổ sung làm Phó Bí thư Đoàn trường.

Giai đoạn 2012-2017, công tác giáo dục luôn được coi trọng, nội dung, phương thức tiếp tục được đổi mới, nhất là việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh; triển khai thực hiện Chỉ thị 42-CT/TW của Ban Bí thư Trung ương Đảng về “Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống văn hóa cho thế hệ trẻ, giai đoạn 2015 - 2030”. Nhiều phong trào hành động cách mạng của Đoàn được triển khai mạnh mẽ, thu hút sự tham gia của đông đảo đoàn viên, thanh niên toàn trường và tạo được hiệu ứng tốt đẹp. Tiêu biểu như Chương trình “Thắp sáng ước mơ tuổi trẻ Việt Nam”, đợt sinh hoạt chính trị “Con đường cách mạng của thanh niên thời kỳ mới”, “Tự hào tiến bước dưới cờ Đảng”, “Tự hào tuổi trẻ thời đại Hồ Chí Minh”, Hội thi “Ánh sáng soi đường”, cuộc thi “Tự hào Việt Nam”, ngày hội “Tôi yêu Tổ quốc tôi”; phong trào “Tuổi trẻ chung tay xây dựng nông thôn mới”, “Thanh niên tham gia xây dựng văn minh đô thị”, phong trào “Sinh viên 5 tốt”; phong trào “3 trách nhiệm”, “Sáng tạo trẻ”... Phong trào “Thanh niên tình nguyện” có bước phát triển cả về chất lượng và số lượng với các hoạt động nổi bật trên địa bàn 05 huyện ngoại thành và Quận Thủ Đức, TP. Hồ Chí Minh, tỉnh Gia Lai, tỉnh Đắc Nông, tỉnh Ninh Thuận, tỉnh Bình Thuận. Công tác xây dựng tổ chức Đoàn được củng cố, đạt được nhiều kết quả vững chắc trên nhiều mặt.

Năm 2017: Đại hội khóa XVII của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh Trường Đại học Nông Lâm TP. Hồ Chí Minh bầu Đ/c Lê Văn So Ny làm Bí thư Đoàn trường, bầu Đ/c Lê Quang Trí và Đ/c Phan Đình Long làm Phó Bí thư Đoàn trường.

Năm 2020: Đại hội khóa XVIII của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh Trường Đại học Nông Lâm TP. Hồ Chí Minh bầu Đ/c Lê Văn So Ny làm Bí thư Đoàn trường, bầu Đ/c Phan Đình Long làm Phó Bí thư Đoàn trường. Tháng 6/2021, Đ/c Ngô Công Hậu được bầu bổ sung làm Phó Bí thư Đoàn trường.

Đoàn trường tiếp tục tăng cường giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống văn hoá cho thế hệ trẻ; chăm lo củng cố xây dựng tổ chức Đoàn thực sự vững mạnh về tư tưởng chính trị, tổ chức và hành động, xứng đáng là đội dự bị tin cậy của Đảng Cộng sản Việt Nam; đổi mới và nâng cao hiệu quả các phong trào, chương trình của Đoàn, phát huy vai trò xung kích, tình nguyện, sáng tạo của thanh niên, khẳng định vai trò của Đoàn trong đồng hành, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của thanh niên.

Năm 2022: Đại hội khóa XIX của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh Trường Đại học Nông Lâm TP. Hồ Chí Minh bầu Đ/c Lê Văn So Ny làm Bí thư Đoàn trường, bầu Đ/c Ngô Công Hậu và Đ/c Nguyễn Vũ Đức Thịnh làm Phó Bí thư Đoàn trường.

Năm 2024: Đại hội khóa XX của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh Trường Đại học Nông Lâm TP. Hồ Chí Minh bầu Đ/c Ngô Công Hậu làm Bí thư Đoàn trường, bầu Đ/c Phạm Chí Biết và Đ/c Nguyễn Huỳnh Thư làm Phó Bí thư Đoàn trường.

Giai đoạn 2022 đến nay, Đoàn trường tiếp tục triển khai các phong trào hành động cách mạng của Đoàn là "Thanh niên tình nguyện", "Tuổi trẻ sáng tạo", "Tuổi trẻ xung kích bảo vệ Tổ quốc" được triển khai đồng bộ, sâu rộng, hiệu quả. Đoàn trường tập trung tham gia thực hiện 5 nhóm lĩnh vực gồm: Tình nguyện chung tay xây dựng nông thôn mới; Tình nguyện tham gia xây dựng đô thị văn minh; Tình nguyện bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu; Tình nguyện tham gia đảm bảo trật tự an toàn giao thông; Tình nguyện đảm bảo an sinh xã hội. Kết quả nổi bật là dấu ấn của Đoàn trường và đoàn viên, thanh niên tham gia xây dựng kết cấu hạ tầng, đời sống văn hóa ở nông thôn, tuyên truyền xóa bỏ các hủ tục lạc hậu; tham gia phát triển kinh tế, chuyển giao tiến bộ kỹ thuật công nghệ trong hoạt động sản xuất nông - lâm - ngư nghiệp; chương trình trí thức trẻ tình nguyện tham gia tái cơ cấu nông nghiệp, xây dựng nông thôn mới; các hoạt động tham gia xây dựng cảnh quan môi trường đô thị xanh - sạch - đẹp, an toàn; tham gia xây dựng đô thị văn minh, hiện đại; tham gia bảo vệ môi trường, phòng chống thiên tai, dịch bệnh; tham gia đảm bảo trật tự an toàn giao thông; các chương trình tiếp sức đến trường, hiến máu tình nguyện, chăm sóc sức khỏe cộng đồng, đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm. Đặc biệt, trong tình hình dịch bệnh COVID-19 diễn biến phức tạp, Đoàn trường đã có nhiều hoạt động thiết thực và phát huy thanh niên, tham gia tích cực, hiệu quả vào quá trình phòng chống dịch bệnh, khẳng định rõ nét vai trò và sự tiên phong, sáng tạo của tuổi trẻ.

(*) Bài viết sử dụng tư liệu của Kỷ yếu 50 năm Thành lập Trường Đại học Nông Lâm Tp. Hồ Chí Minh (1955-2005).