Lưới tình báo A22 và những tập tài liệu làm đảo lộn chiến trường
Trong lịch sử cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, mặt trận thầm lặng của ngành Tình báo Quốc phòng Việt Nam đã sản sinh ra những nhà tình báo kiệt xuất, những người bằng trí tuệ thiên tài đã thâm nhập thẳng vào bộ máy đầu não của địch. Một trong những tượng đài lẫy lừng nhất chính là Đại tá, Anh hùng LLVTND Vũ Ngọc Nhạ (bí danh Hai Long). Ông chính là người đã xây dựng nên mạng lưới tình báo chiến lược A22, trực tiếp trở thành "Cố vấn tối cao" cho cả hai đời Tổng thống ngụy quyền Sài Gòn là Ngô Đình Diệm và Nguyễn Văn Thiệu.
Bà Vũ Ngọc Nhạ (tên thật là Vũ Ngọc Kử) sinh năm 1928 tại xã Vũ Tiến, huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình. Tham gia cách mạng từ rất sớm, ông được Đảng tin tưởng và tuyển chọn vào ngành tình báo. Sau Hiệp định Giơ-ne-vơ năm 1954, ông nhận nhiệm vụ đặc biệt: Di cư vào Nam, đóng vai một trí thức Công giáo di cư để tìm cách thâm nhập vào bộ máy chính quyền tay sai Sài Gòn đang dần hình thành.
Bằng kiến thức uyên bác về giáo lý, sự am hiểu sâu sắc về chính trị và phong thái nho nhã, lịch lãm, ông nhanh chóng tạo được lòng tin tuyệt đối với giới chức Công giáo di cư miền Bắc. Từ chiếc cầu nối này, ông tiếp cận được Giám mục Ngô Đình Thục (anh trai Tổng thống Ngô Đình Diệm). Nhờ tài hùng biện và những hiến kế chính trị sắc sảo, ông dần trở thành người thân cận, được gia đình họ Ngô tin cậy giao cho vai trò cố vấn, trực tiếp tham gia vào các quyết sách chiến lược tại Dinh Độc Lập.Sau khi chế độ Ngô Đình Diệm bị lật đổ năm 1963, bằng sự mưu trí và nghệ thuật ngụy trang đỉnh cao, ông Vũ Ngọc Nhạ không những không bị lộ mà tiếp tục leo cao hơn trong chính quyền mới. Ông xây dựng thành công mạng lưới tình báo chiến lược mang mật danh A22 (thuộc Phòng Tình báo Chiến lược - Bộ Tổng Tham mưu).
Mạng lưới A22 dưới sự chỉ huy của ông đã cắm sâu các "vòi bạch tuộc" vào những vị trí then chốt nhất của bộ máy địch, bao gồm cả Phủ Tổng thống, Bộ Tổng tham mưu ngụy và Bộ Chiêu hồi. Đặc biệt, dưới thời Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu, ông Vũ Ngọc Nhạ được phong làm "Cố vấn đặc biệt về chính trị và tôn giáo".
Từ vị trí tối cao này, ông cùng các đồng đội trong lưới A22 đã thu thập và chuyển ra căn cứ hàng loạt tài liệu quân sự, chính trị thuộc loại "Tối mật" và "Tuyệt mật". Trong đó có kế hoạch bình định nông thôn của Mỹ - ngụy, các bản dự thảo chiến lược quân sự bốn vùng chiến thuật, và các báo cáo nội bộ gửi riêng cho Tổng thống Mỹ. Những thông tin chiến lược này đã giúp Bộ Chính trị và Bộ Tổng Tư lệnh quân đội ta dự báo chính xác mọi bước đi của địch, từ đó chủ động xoay chuyển cục diện trên chiến trường miền Nam.Năm 1969, do có sơ hở từ đường dây giao liên, mạng lưới A22 bị cơ quan tình báo CIA của Mỹ và cảnh sát dã chiến Sài Gòn phát hiện. Vụ bắt giữ "Ông cố vấn" Vũ Ngọc Nhạ và các thành viên cốt cán đã tạo nên một cú sốc chính trị chấn động toàn bộ chính trường Sài Gòn và bộ ngoại giao Mỹ lúc bấy giờ. Kẻ địch bàng hoàng khi nhận ra những người thân cận, hàng ngày cùng Tổng thống thảo luận quốc sự lại chính là những chiến sĩ tình báo cộng sản.
Đứng trước tòa án quân sự của địch, ông Vũ Ngọc Nhạ và các đồng đội vẫn giữ vững tư thế hiên ngang, biến phiên tòa thành nơi vạch trần bản chất bù nhìn của ngụy quyền. Do lo sợ ảnh hưởng đến uy tín chính trị của Nguyễn Văn Thiệu, địch không dám tử hình ông mà tuyên án chung thân khổ sai, đày ra chuồng cọp Côn Đảo. Cho đến năm 1973, sau khi Hiệp định Pa-ri được ký kết, ông được trao trả tự do về với vùng giải phóng.
