LƯỢM – BÔNG HOA NHỎ GIỮA MÙA HOA LỬA

"Một dân tộc chỉ thực sự vĩ đại khi biết nâng niu cả những người anh hùng nhỏ bé nhất."

Có những con người sống rất lâu nhưng dấu ấn để lại chỉ mờ nhạt như cơn gió thoảng. Nhưng cũng có những con người chỉ sống một quãng đời rất ngắn, lại trở thành ánh sáng không bao giờ tắt trong ký ức của dân tộc. Chú bé Lượm – cậu bé liên lạc trong bài thơ của Tố Hữu – là một con người như thế.

Mỗi lần đọc những câu thơ:

"Chú bé loắt choắt
Cái xắc xinh xinh
Cái chân thoăn thoắt
Cái đầu nghênh nghênh..."

trong tâm trí tôi không hiện lên hình ảnh của một người chiến sĩ, mà là một cậu bé hồn nhiên, tinh nghịch, mang trên vai chiếc túi nhỏ, miệng luôn nở nụ cười giữa những ngày bom đạn. Lượm không xuất hiện với dáng vẻ oai hùng, cũng không mang theo những lời thề vang dội. Em đến với người đọc bằng sự trong trẻo của tuổi thơ và chính điều đó lại khiến hình tượng Lượm trở nên bất tử.

Chiến tranh vốn là nơi của mất mát.

Đó lẽ ra không phải là nơi dành cho một đứa trẻ.

Thế nhưng, lịch sử dân tộc đã có những năm tháng mà ngay cả tuổi thơ cũng phải lớn lên cùng tiếng súng. Khi Tổ quốc lâm nguy, những đôi vai nhỏ bé cũng biết gánh lấy một phần trách nhiệm với quê hương. Lượm chính là hình ảnh đẹp nhất của lớp thiếu niên Việt Nam trong những năm tháng kháng chiến gian khổ.

Điều khiến tôi xúc động không phải vì Lượm làm những việc quá lớn lao, mà bởi em đã làm những điều bình dị bằng một trái tim lớn lao.

Lượm làm nhiệm vụ liên lạc.

Những bức thư em mang theo có thể quyết định sự thành công của một trận đánh.

Mỗi lần băng qua cánh đồng, vượt qua làn đạn của kẻ thù là mỗi lần em đối diện với ranh giới mong manh giữa sự sống và cái chết.

Nhưng trong thơ của Tố Hữu, Lượm chưa bao giờ hiện lên với vẻ sợ hãi.

Em vẫn "thoăn thoắt", vẫn "nghênh nghênh", vẫn hồn nhiên như một cánh chim nhỏ đang bay giữa bầu trời tự do.

Có lẽ, chính sự hồn nhiên ấy mới là điều khiến người đọc đau lòng nhất.

Bởi em còn quá nhỏ.

Em vẫn còn những ước mơ của tuổi thơ.

Vậy mà em đã chọn con đường đầy hiểm nguy để góp phần bảo vệ Tổ quốc.

Có người từng nói rằng: lòng yêu nước không phụ thuộc vào tuổi tác.

Đọc về Lượm, tôi càng hiểu điều ấy.

Lòng yêu nước có thể bắt đầu từ một người lính nơi chiến hào.

Có thể bắt đầu từ một người mẹ tiễn con ra trận.

Và cũng có thể bắt đầu từ một cậu bé nhỏ tuổi mang chiếc xắc con con chạy giữa mưa bom bão đạn.

Khoảnh khắc khiến tôi lặng người nhất là khi Lượm ngã xuống.

Nhà thơ không miêu tả sự hy sinh bằng những hình ảnh dữ dội.

Thay vào đó là một khung cảnh thiên nhiên bình yên đến nao lòng:

"Cháu nằm trên lúa
Tay nắm chặt bông..."

Không còn tiếng bước chân thoăn thoắt.

Không còn chiếc mũ ca-lô nghiêng nghiêng.

Không còn tiếng cười trong trẻo của cậu bé liên lạc.

Chỉ còn cánh đồng lúa lặng im ôm lấy em như vòng tay của Tổ quốc.

Lượm ra đi.

Nhưng tuổi thơ của em thì ở lại.

Ở lại trong từng câu thơ của Tố Hữu.

Ở lại trong ký ức của biết bao thế hệ học sinh.

Ở lại như biểu tượng của một tuổi trẻ biết sống vì điều lớn lao hơn chính mình.

Đọc bài thơ hôm nay, tôi không chỉ nghĩ về Lượm.

Tôi còn nghĩ về hàng nghìn thiếu niên Việt Nam đã từng làm giao liên, dẫn đường, tải đạn, cứu thương trong những năm tháng chiến tranh. Có những em chưa kịp lớn đã hóa thành bất tử. Các em không để lại những công trình vĩ đại, nhưng đã góp phần viết nên trang sử hào hùng của dân tộc bằng chính tuổi thơ của mình.

Là một học sinh được sinh ra trong hòa bình, tôi chưa từng nghe tiếng bom rơi hay phải băng qua chiến trường như Lượm. Con đường đến trường của tôi được trải nhựa phẳng phiu. Chiếc cặp trên vai chỉ chứa đầy sách vở, không phải những lá thư khẩn gửi ra mặt trận. Chính vì thế, tôi càng hiểu rằng cuộc sống bình yên hôm nay không phải điều tự nhiên mà có.

Nếu ngày xưa Lượm cống hiến bằng lòng dũng cảm thì hôm nay, thế hệ trẻ chúng tôi cần cống hiến bằng tri thức, bằng tinh thần trách nhiệm, bằng khát vọng xây dựng đất nước ngày càng giàu mạnh. Chúng tôi không còn phải chạy dưới mưa bom, nhưng vẫn phải vượt qua những "thử thách" của thời đại: sự lười biếng, thờ ơ, vô cảm và những giới hạn của chính bản thân mình.

Có người hỏi: Điều gì khiến Lượm sống mãi?

Tôi nghĩ, không phải vì em là nhân vật trong một bài thơ nổi tiếng.

Mà bởi em là hình ảnh của một dân tộc biết đặt Tổ quốc lên trên bản thân mình.

Một cậu bé nhỏ bé.

Một trái tim lớn lao.

Một tuổi thơ hóa thành huyền thoại.

Khép lại bài thơ của Tố Hữu, tôi vẫn nhớ mãi hình ảnh chú bé với "cái chân thoăn thoắt", "cái đầu nghênh nghênh" chạy giữa những cánh đồng quê hương. Dường như em chưa từng rời đi. Em vẫn đang mang chiếc xắc nhỏ băng qua những mùa lúa chín, mang theo niềm tin, lòng dũng cảm và tình yêu nước đến với mỗi thế hệ người Việt Nam.

Chiến tranh đã lùi xa.

Những cánh đồng hôm nay chỉ còn tiếng gió và hương lúa mới.

Nhưng tôi tin rằng, ở đâu đó giữa bầu trời bình yên của Tổ quốc, vẫn có một cậu bé mang tên Lượm đang mỉm cười.

Nụ cười ấy là lời nhắc nhở thế hệ trẻ hôm nay rằng: tuổi trẻ chỉ thực sự đẹp khi biết sống vì cộng đồng, vì quê hương và vì những điều lớn lao hơn chính bản thân mình.

Đó cũng là cách để chúng ta gìn giữ ngọn lửa yêu nước mà những "bông hoa nhỏ" như Lượm đã thắp lên giữa mùa hoa lửa của dân tộc.