Lương Định Của - Anh hùng Lao động, Giáo sư - Bác sĩ Nông học

Anh hùng lao động, Giáo sư – Bác sĩ Nông học Lương Định Của (16/8/1920 – 28/12/1975), sinh tại làng Đại Ngãi, nay là xã Đại Ngãi, thành phố Cần Thơ. Từ nhỏ Lương Định Của đã là một học sinh có thành tích xuất sắc, năm 17 tuổi ông đã đỗ tú tài toàn phần và sang Hong Kong, Trung Quốc học tại trường Đại học Y Khoa, sau đó ông chuyển sang học tại trường Đại học Kinh tế Thượng Hải.

Năm 1941, ông sang Nhật và quyết định theo học nông nghiệp tại khoa Sinh vật thực nghiệm, trường Đại học Kyushu, với hoài bão mang tri thức về phục vụ đất nước. Danh tiếng của ông bắt đầu được biết đến rộng rãi vào mùa hè năm 1951, khi ông bảo vệ xuất sắc luận án di truyền học với đề tài “Cách xử lý đa bội thể di truyền nhằm tạo nên giống lúa mới”. Hội đồng Khoa học trường Đại học Tổng hợp Kyoto đã nhận xét rằng: Lương Định Của đã có cống hiến lớn cho ngành nông học trong việc cải thiện giống lúa và trao cho ông bằng Bác sĩ Nông học - học vị cao nhất ở Nhật Bản lúc bấy giờ. Thời điểm ấy, ông là người trẻ nhất và cũng là người nước ngoài duy nhất được cấp học vị này tại Nhật Bản.

Với khát khao đóng góp sức mình vào sự nghiệp cách mạng cao đẹp của dân tộc, năm 1952, theo lời kêu gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Lương Định Của cùng gia đình trở về Việt Nam. Từ đó, cái tên “ông Của” dần trở nên gần gũi với nhiều người Việt, nhất là những người nông dân quanh năm gắn bó với ruộng đồng.

Trở về nước, ông đã trực tiếp đảm nhiệm nhiều vị trí công tác quan trọng của nền nông nghiệp nước nhà như: công tác tại Viện khảo cứu nông, lâm, trường Đại học Nông nghiệp; Phó Viện trưởng Viện Khoa học Nông nghiệp; Viện trưởng Viện Cây lương thực và Cây thực phẩm, Bộ Nông nghiệp; Phó Hiệu trưởng trường Đại học Nông Lâm. Ông là người có công lớn trong việc giáo dục, đào tạo nhiều thế hệ học trò trở thành cán bộ đầu ngành trong các lĩnh vực khoa học nông nghiệp Việt Nam.

Lương Định Của đã trực tiếp nghiên cứu, lai tạo thành công một số giống lúa cho năng suất cao và chất lượng tốt, như: giống Nông nghiệp 1 - được lai tạo từ giống Ba Thắc của Nam bộ với Bunko (Nhật Bản) - giống lúa lai tạo thành công đầu tiên tại Việt Nam, giống lúa mùa muộn Saisubao, giống lúa Chiêm 314, giống NN75-1, dòng NN8-388 (chọn giống từ IR8), và một số loài cây khác, như: dưa hấu không hạt, dưa lê, khoai lang, rau muống, đu đủ…

Với những đóng góp và sự gắn bó sâu sắc của ông với nông nghiệp nước nhà, ông được yêu mến gọi là “nhà bác học của đồng ruộng”. Nhiều loại nông sản được người dân gọi bằng những cái tên gần gũi như: dưa ông Của, cà chua ông Của, khoai ông Của, lúa ông Của…

Bên cạnh việc tiên phong trong ứng dụng tiến bộ kỹ thuật, Giáo sư - Bác sĩ Nông học Lương Định Của còn là người đề xướng mô hình canh tác “bờ vùng, bờ thửa”, “cấy nông tay thẳng hàng”, “đảm bảo mật độ”, được đông đảo nông dân Việt Nam áp dụng thành công trên diện rộng, tạo ra một cuộc cách mạng trong nông nghiệp, giúp nâng cao năng suất cây trồng, góp phần đảm bảo an ninh lương thực cho Tổ quốc.

Với những cống hiến to lớn cho sự phát triển của nền nông nghiệp nói riêng và sự nghiệp cách mạng của dân tộc nói chung, Lương Định Của đã được Đảng và Nhà nước trao tặng nhiều phần thưởng cao quý như: Danh hiệu Anh hùng Lao động (1967); Huân chương Lao động hạng Nhất; Giải thưởng Hồ Chí Minh về Khoa học kỹ thuật (đợt 1 năm 1996).

Năm 2006, Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh đã thành lập ra "Giải thưởng Lương Định Của”, được trao tặng hàng năm cho các thanh niên nông thôn có thành tích đặc biệt xuất sắc trong sản xuất, kinh doanh, chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật, công nghệ, phát triển ngành nghề, bảo vệ môi trường, xây dựng nông thôn mới.... Tên của ông còn được đặt cho nhiều con đường và trường học tại Việt Nam.

Để tôn vinh và ghi nhớ công lao to lớn của ông đối với nền nông nghiệp nước nhà, ngày 16/7/2020, tỉnh Sóc Trăng đã khánh thành Tượng đài Giáo sư - Bác sĩ Nông học Lương Định Của tại Công viên 30/4, nằm giữa trung tâm thành phố quê hương ông./.