LƯƠNG ĐỊNH CỦA: NHÀ BÁC HỌC CỦA ĐỒNG RUỘNG VÀ KHÁT VỌNG NÂNG TẦM HẠT GẠO VIỆT NAM

Giáo sư, Anh hùng Lao động Lương Định Của là một nhà nông học thiên tài, người đặt nền móng cho ngành di truyền học và chọn giống cây trồng tại Việt Nam. Sinh ra tại Sóc Trăng, ông sớm bộc lộ tư chất thông minh và được gia đình tạo điều kiện sang Nhật Bản du học. Tại đây, ông đã đạt được những thành tựu khoa học vang dội khi bảo vệ xuất sắc luận án Tiến sĩ Nông học tại Đại học Tổng hợp Kyushu – trở thành người Việt Nam đầu tiên và là một trong những người trẻ tuổi nhất nhận học vị danh giá này ở Nhật Bản lúc bấy giờ. Với tài năng kiệt xuất, ông được các viện nghiên cứu và trường đại học lớn ở nước bạn trải thảm đỏ mời ở lại làm việc với mức lương hậu hĩnh. Thế nhưng, giữa lúc cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp của dân tộc đang bước vào giai đoạn quyết liệt, nghe theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, năm 1951, ông cùng người vợ Nhật Bản đã từ bỏ vinh hoa phú quý, bí mật vượt biển trở về vùng chiến khu Nam Bộ để phụng sự nhân dân.

Sau khi Hiệp định Geneva được ký kết năm 1954, Giáo sư Lương Định Của tập kết ra Bắc và dồn hết tâm huyết cho sự nghiệp kiến thiết đất nước. Trên cương vị Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Nông nghiệp I (nay là Học viện Nông nghiệp Việt Nam), rồi Viện trưởng Viện Cây lương thực và Cây thực phẩm, ông đã cống hiến trọn vẹn cuộc đời cho công tác nghiên cứu khoa học di truyền. Dấu ấn vĩ đại nhất của ông chính là việc lai tạo thành công nhiều giống lúa mới có năng suất cao, chịu hạn, chịu sâu bệnh tốt như giống lúa Nông nghiệp 1, Nông nghiệp 5, lúa Chiêm 314. Sự ra đời của những "hạt vàng" này đã tạo nên một cuộc cách mạng trên đồng ruộng miền Bắc, giúp nâng cao sản lượng lương thực rõ rệt, bảo đảm nguồn ăn no cho hàng triệu người dân và bộ đội chắc tay súng bước vào cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.

Hình ảnh Giáo sư Lương Định Của đã trở thành một biểu tượng đẹp đẽ, đi vào lòng nhiều thế hệ người Việt Nam về một nhà bác học chân chính của đồng ruộng. Dù mang học vị tiến sĩ danh giá quốc tế, ông không bó hẹp mình trong phòng thí nghiệm sang trọng mà luôn chọn cuộc sống gắn liền với bùn đất. Người ta thường thấy ông trong bộ quần áo lao động giản dị, chân lội bùn, đầu đội nón lá, cùng ăn, cùng ở, cùng lội ruộng với những người nông dân để trực tiếp theo dõi, bấm từng bông lúa, chọn từng hạt giống. Sự sâu sát thực tế và phong cách làm việc khoa học dấn thân đó đã giúp ông tạo ra những giống cây trồng mang hơi thở của thực tiễn, không chỉ có lúa mà còn có các giống dưa hấu không hạt, chuối ăn quả, khoai lang năng suất cao, góp phần làm phong phú thêm sản vật nông nghiệp nước nhà.

Ngày 28 tháng 12 năm 1975, ngay sau khi đất nước vừa hòa bình thống nhất, Giáo sư Lương Định Của đột ngột qua đời sau một cơn bạo bệnh khi bao hoài bão khoa học cho một Việt Nam thống nhất còn dang dở. Sự ra đi của ông là một tổn thất vô cùng to lớn cho nền khoa học nước nhà, nhưng di sản và nhân cách cao đẹp của ông đã hóa thành bất tử. Ông vinh dự được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động, truy tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh cao quý về khoa học công nghệ. Tên của ông mãi mãi được trân trọng đặt cho nhiều tuyến đường, trường học và giải thưởng uy tín dành cho những nhà nông trẻ xuất sắc trên khắp đất nước Việt Nam