Lương Định Của – Thiên tài nông học và người gieo mầm ấm no cho đồng ruộng Việt Nam

Trong lịch sử phát triển khoa học Việt Nam thế kỷ XX, nếu như Trần Đại Nghĩa là người mang trí tuệ đỉnh cao phục vụ cho kho vũ khí giữ nước, thì trên mặt trận nông nghiệp, có một nhà khoa học kiệt xuất đã dốc trọn cuộc đời để mang lại những mùa màng bội thu, cái ăn cái mặc cho hàng triệu người nông dân. Đó chính là Giáo sư, Bác sĩ Nông học Lương Định Của.

Lương Định Của sinh năm 1920 tại Đại Ngãi, huyện Long Phú, tỉnh Sóc Trăng. Sinh ra trên vùng đất đồng bằng sông Cửu Long trù phú, từ nhỏ ông đã gắn bó và thấu hiểu những nỗi vất vả của người nông dân "bán mặt cho đất, bán lưng cho trời". Với ý chí học tập mãnh liệt, ông sang Nhật Bản du học và xuất sắc nhận bằng Tiến sĩ Nông học tại Đại học Hoàng gia Kyushu – một thành tựu vô cùng hiếm hoi của một người Việt Nam thời bấy giờ.

Tại Nhật Bản, ông có một sự nghiệp khoa học đầy hứa hẹn, gia đình êm ấm và cuộc sống vật chất đầy đủ. Thế nhưng, nghe theo tiếng gọi của Tổ quốc sau Hiệp định Giơ-ne-vơ năm 1954, ông cùng vợ con đã quyết định từ bỏ tất cả để trở về Việt Nam, chấp nhận cuộc sống gian khổ thời chiến để đem tri thức phụng sự quê hương.

Trở về nước, Giáo sư Lương Định Của đảm nhận vị trí Viện trưởng Viện Cây lương thực và Cây thực phẩm. Ông chính là người đặt nền móng cho ngành lai tạo giống cây trồng hiện đại của Việt Nam.

Dưới sự chỉ đạo và trực tiếp nghiên cứu của ông, hàng loạt giống lúa lai có năng suất cao, chống chịu sâu bệnh tốt và chịu được ngập mặn ra đời (như giống lúa Nông nghiệp 1, Nông nghiệp 8, Nông nghiệp 75...). Những giống lúa này đã tạo nên một "cuộc cách mạng xanh" trên đồng ruộng miền Bắc trong những năm kháng chiến chống Mỹ, góp phần quan trọng bảo đảm an ninh lương thực cho cả hậu phương lẫn tiền tuyến. Không chỉ dừng lại ở cây lúa, ông còn nghiên cứu lai tạo thành công giống dưa hấu không hạt, các giống cà chua, ngô và cây ăn quả có giá trị kinh tế cao.

Hình ảnh Giáo sư Lương Định Của không gắn liền với những phòng thí nghiệm xa hoa, mà là hình ảnh một nhà khoa học mặc áo sắn cạp, quần xắn gối, trực tiếp lội xuống bùn đất cùng người nông dân dưới cái nắng cháy da hay những ngày đông giá rét. Ông luôn tâm niệm: "Khoa học nông nghiệp phải bắt đầu từ đồng ruộng và quay trở lại phục vụ đồng ruộng".

Khi ông đột ngột qua đời vào năm 1975 ở tuổi 55 do làm việc quá sức, đất nước đã mất đi một nhà khoa học tài năng và tận tụy. Nhớ ơn ông, Nhà nước đã truy tặng ông Giải thưởng Hồ Chí Minh và danh hiệu Anh hùng Lao động.

Nhìn lại cuộc đời Giáo sư Lương Định Của, thế hệ hôm nay luôn kính cẩn nghiêng mình trước một trái tim nhân hậu và trí tuệ lớn. Cuộc đời ông là minh chứng ngời sáng cho tinh thần dấn thân của người trí thức: sống và cống hiến trọn vẹn vì sự ấm no, hạnh phúc của nhân dân.