Lường Mùi – nữ chỉ huy giữa núi rừng sơn la.

Dân tộc Thái, quê Thuận Châu, Sơn La, Lường Mùi sớm tham gia kháng chiến, tổ chức đội nữ tự vệ. Khi chiến dịch Điện Biên Phủ đến gần, bà dẫn hàng trăm phụ nữ vận chuyển lương thực, vũ khí qua đường rừng hiểm trở. Mỗi gạo, mỗi thùng đạn đều do bà cùng chị gái khiêng vác, dưới mưa bom, giữa sương lạnh.

Địch nhiều lần phục kích, bà bình tĩnh chia đoàn thành nhiều mũi, luồn lánh, bảo vệ hàng hóa. Có lần đoàn bị chặn, bà giả làm người đi rừng, nói khéo với lính canh, đưa đoàn lọt qua an toàn. Bà còn nuôi giấu cán bộ trong hố bí mật dưới sàn nhà, tự mình đi kiếm thức ăn, lánh đi lánh lại nhiều tháng trời. Không để ai bị lộ.

Sau chiến tranh, bà tiếp tục vận động phụ nữ xây dựng nhà cửa, trồng rừng, không bao giờ đòi hỏi đặc quyền. Được phong tặng Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân, bà vẫn nói: “Tôi chỉ làm bổn phận người mẹ, người chị thôi”.

Tấm gương bà nhắc nhở: sự kiên cường, hy sinh không chỉ ở chiến trường đầy tiếng súng, mà còn ở sự âm thầm, bền bỉ của những người mẹ, người chị luôn đứng sau chiến thắng.