Lương Thế Vinh – Trạng Lường dùng toán học đo voi
Bối cảnh lịch sử: Dưới triều vua Lê Thánh Tông, đất nước hưng thịnh về mặt khoa học, giáo dục. Lương Thế Vinh đỗ Trạng nguyên năm 1463, nổi tiếng với tư duy toán học thực tiễn xuất chúng vượt thời gian, được người đời tôn kính gọi là "Trạng Lường" (ông trạng giỏi đo lường).
Chi tiết sự kiện: Trong một buổi đón tiếp sứ thần nhà Minh tại kinh thành Thăng Long, sứ giả phương Bắc muốn thử tài trí sĩ phu nước Nam, đã chỉ vào một con voi chiến khổng lồ đang đứng ngoài sân triều đình và thách đố: "Nghe danh nước Nam có nhiều bậc kỳ tài toán học, nay xin hỏi có ai có thể cân được chính xác trọng lượng của con voi này nặng bao nhiêu cân mà không được xẻ thịt nó ra không?". Trong khi bách quan đang vò đầu bứt tai vì thời bấy giờ không có loại cân nào chịu nổi sức nặng của voi, Lương Thế Vinh mỉm cười bước ra nhận lời. Ông cho dắt con voi xuống một chiếc thuyền lớn đang neo đậu bên bến sông. Khi voi bước lên, thuyền chìm xuống một phần, ông dùng mực đánh dấu sát mép nước lên mạn thuyền. Sau đó, ông cho dắt voi lên bờ và lệnh cho binh sĩ khuân từng bao đá đổ vào thuyền cho đến khi thuyền chìm đúng đến vạch mực đã đánh dấu. Cuối cùng, ông chỉ việc mang số đá đó lên cân từng mẻ nhỏ rồi cộng tổng lại.
