Lương Thị Hội

Tôi gặp bà Hội trong một căn nhà nhỏ tại thành phố Thái Nguyên. Ở tuổi xế chiều, đôi mắt bà đôi khi xa xăm như đang nhìn về một khoảng không gian của hơn 50 năm trước. Bà không chỉ là một nhân chứng, bà là "người giữ lửa" cho 60 linh hồn đã nằm lại tại mảnh đất Gia Sàng trong đêm Noel định mệnh năm 1972.

Năm 1972, Thái Nguyên trở thành một "túi bom" đúng nghĩa. Ga Lưu Xá và Ga Gia Sàng là những trọng điểm đánh phá ác liệt của máy bay Mỹ nhằm cắt đứt tuyến chi viện vũ khí, lương thực từ các nước xã hội chủ nghĩa chuyển vào miền Nam.

Bà Hội hồi đó mới đôi mươi, thuộc Đại đội 915. Nhiệm vụ của họ là giải tỏa hàng hóa tồn đọng tại các ga tàu. Đó là những ngày làm việc quên mình, cơm không kịp ăn, nước không kịp uống để chuyển từng hòm đạn, từng bao lương thực ra khỏi vùng nguy hiểm.

Bà kể, ngày ấy không ai nghĩ đến cái chết. Tinh thần của những chàng trai, cô gái Bắc Thái khi ấy cao ngút trời. Họ làm việc dưới tiếng còi báo động xé lòng, dưới cái nắng cháy da và cả cái lạnh thấu xương của miền Bắc những ngày cuối năm.

Đỉnh điểm của câu chuyện là đêm 24/12/1972. Khi cả thế giới đang hướng về tiếng chuông nhà thờ cầu nguyện cho hòa bình, thì tại Thái Nguyên, bầu trời bị xé toạc bởi hàng tấn bom từ pháo đài bay B-52.

Bà Hội nhớ lại, chiều hôm đó, đơn vị của bà vừa bốc xếp xong hàng hóa và đang nghỉ ngơi, chuẩn bị ăn cơm tối thì còi báo động vang lên dồn dập. Cả đại đội nhanh chóng di chuyển vào hầm trú ẩn tại khu vực hầm của một gia đình ở Gia Sàng.

"Tiếng bom dội xuống không giống bất cứ thứ âm thanh nào tôi từng nghe. Nó không phải là 'uỳnh uỳnh' mà là sự rung chuyển của cả đất trời, tai tôi ù đi, không khí đặc quánh mùi thuốc súng và cát bụi," bà Hội nghẹn ngào.

Trong tích tắc, căn hầm bị đánh sập hoàn toàn. Sức ép của bom và hàng nghìn tấn đất đá đổ ập xuống. Bà Hội bị vùi lấp dưới đống đổ nát, chỉ còn một khe hở nhỏ để thở. Trong bóng tối đặc quánh đó, bà nghe thấy tiếng gọi nhau yếu ớt của đồng đội, tiếng rên rỉ lịm dần đi...

60 chiến sĩ TNXP của Đại đội 915 đã hy sinh ngay tại chỗ. Bà Hội là một trong số rất ít người được đồng đội và nhân dân đào bới, đưa ra khỏi đống đổ nát trong tình trạng bị thương nặng.

Sống sót sau "cửa tử", nhưng nỗi đau của bà Hội chưa bao giờ nguôi ngoai. Suốt mấy mươi năm qua, mỗi khi tháng 12 về, trái tim bà lại thắt lại. Bà thường nói rằng mình sống thay phần cho 60 anh chị em đã nằm lại dưới căn hầm ấy.

Bà Hội chính là một Nhân chứng lịch sử trực tiếp tham gia các sự kiện lịch sử. Bà không đứng trên bục giảng để nói về lý thuyết lịch sử khô khan. Bà đứng ở Khu di tích Đại đội 915, đôi bàn tay run run thắp nén nhang lên đài tưởng niệm, và kể cho con cháu nghe về tên tuổi từng người đồng đội.

● Bà kể về cô gái tên Xuân, người vừa mới nhận được thư người yêu. ● Bà kể về anh tiểu đội trưởng vui tính, luôn miệng hát để khích lệ mọi người. ● Bà kể về những đôi lứa còn chưa kịp ngỏ lời yêu đã tan vào đất mẹ.

Với bà, lịch sử không phải là quá khứ đã ngủ yên. Lịch sử là nỗi đau hiện hữu, là trách nhiệm của người sống phải ghi nhớ sự hy sinh của người đi trước.

Câu chuyện của bà Lương Thị Hội giúp chúng ta hiểu sâu sắc hơn về ý nghĩa của các danh hiệu mà bạn đang phân loại. Một Cựu Thanh niên xung phong không chỉ là người đã từng mặc áo xanh đi làm nhiệm vụ, mà họ là những người đã đi qua tận cùng của sự khốc liệt và giữ lại cho đời những bài học về lòng quả cảm.

Tại Thái Nguyên, hình ảnh bà Hội và các đồng đội ở Đại đội 915 đã trở thành một biểu tượng tâm linh và lịch sử. Họ là minh chứng cho việc: Ngay cả khi bom đạn có thể hủy diệt vạn vật, nó vẫn không thể khuất phục được ý chí của con người Việt Nam.

Viết về bà Hội, tôi thấy mình nhỏ bé trước một tầm vóc lịch sử lớn lao. Những nhân chứng như bà chính là kho tàng sống quý giá nhất mà thời gian đang dần lấy đi của chúng ta.