Lương Văn Can và phong trào canh tân giáo dục Đông Kinh Nghĩa Thục

Lương Văn Can (1854 - 1927), tự Ôn Như, là một nhà giáo dục lỗi lạc, nhà chí sĩ yêu nước tiêu biểu, người khởi xướng và lãnh đạo phong trào Đông Kinh Nghĩa Thục nổi tiếng vào đầu thế kỷ XX tại Hà Nội.

Trước sự kìm kẹp và chính sách ngu dân của thực dân Pháp, Lương Văn Can cùng các sĩ phu yêu nước như Nguyễn Quyền, Lê Đại đã sáng lập trường Đông Kinh Nghĩa Thục vào năm 1907. Đây là một ngôi trường mang tính cách mạng chưa từng có: dạy học hoàn toàn miễn phí, không phân biệt nam nữ, đưa chữ Quốc ngữ và chữ Hán giản thể vào chương trình giảng dạy chính, đồng thời truyền bá tư tưởng dân chủ, khoa học thực nghiệm, khơi dậy lòng tự hào dân tộc và tinh thần yêu nước cho đông đảo học sinh lẫn nhân dân thủ đô.

Dù trường chỉ hoạt động được một thời gian ngắn trước khi bị thực dân Pháp khủng bố và đóng cửa do sức lan tỏa quá lớn, những dấu ấn mà Lương Văn Can cùng các đồng sự để lại là vô cùng to lớn. Ông không chỉ là nhà giáo mẫu mực mà còn là tác giả của nhiều cuốn sách kinh tế, đạo đức nhằm cổ vũ tinh thần tự lực tự cường, phát triển kinh tế thương mại cho người Việt.

Cuộc đời kiên trung, tận tụy vì sự nghiệp "khai dân trí, chấn dân khí" của Lương Văn Can mãi là biểu tượng cao đẹp cho trí thức yêu nước Việt Nam, để lại nền móng vững chắc cho nền giáo dục hiện đại của nước nhà.