Lương Văn Tri – Người chỉ huy Đội du kích Bắc Sơn

Đồng chí Lương Văn Tri sinh ngày 17/8/1910 tại làng Bản Hẻo, tổng Mỹ Liệt, châu Văn Uyên, nay thuộc xã Trấn Ninh, tỉnh Lạng Sơn. Từ những năm còn trẻ, đồng chí đã tích cực tham gia các hoạt động yêu nước. Đầu năm 1930, khi Đảng Cộng sản Việt Nam được thành lập, đồng chí trở thành một trong những đảng viên thuộc thế hệ đầu tiên của Đảng.

Trong quá trình hoạt động cách mạng, đồng chí được cử học tập quân sự tại Trường Quân sự Hoàng Phố, Trung Quốc. Năm 1933, đồng chí trở về nước, tham gia xây dựng phong trào cách mạng tại Cao Bằng và Lạng Sơn. Đến năm 1939, đồng chí là Ủy viên Xứ ủy Bắc Kỳ, phụ trách công tác quân sự; năm 1940 là Ủy viên Thường vụ Xứ ủy Bắc Kỳ. Đồng chí cũng tham gia tổ chức, huấn luyện các lớp quân sự do Đảng tổ chức tại Hiệp Hòa, Bắc Giang.

Cuối năm 1940, thực hiện chủ trương của Trung ương Đảng về duy trì và phát triển phong trào cách mạng Bắc Sơn, đồng chí Lương Văn Tri được cử lên Bắc Sơn cùng Đảng bộ địa phương khôi phục phong trào. Tại Khuổi Nọi, đồng chí tổ chức các lớp huấn luyện quân sự và chính trị cho cán bộ, đảng viên, du kích và tự vệ.

Ngày 14/2/1941, Đội du kích Bắc Sơn được thành lập tại khu rừng Khuổi Nọi, xã Vũ Lễ, châu Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn. Đội ban đầu có 32 người, do đồng chí Lương Văn Tri làm Chỉ huy trưởng. Đồng chí trực tiếp chỉ đạo công tác huấn luyện, xây dựng lực lượng và vận động quần chúng, góp phần củng cố căn cứ cách mạng Bắc Sơn – Võ Nhai.

Tháng 7/1941, Đội du kích Bắc Sơn được đổi tên thành Trung đội Cứu quốc quân 1. Đồng chí Lương Văn Tri giữ cương vị Chính trị viên. Trước sự khủng bố, bao vây của thực dân Pháp, lực lượng Cứu quốc quân phải tổ chức phân tán, rút khỏi khu căn cứ để bảo toàn lực lượng.

Trong quá trình rút lên Cao Bằng, ngày 22/8/1941, lực lượng Cứu quốc quân bị địch phục kích tại khu vực Khau Pàn, châu Ngân Sơn, tỉnh Bắc Kạn. Đồng chí Phùng Chí Kiên hy sinh, đồng chí Lương Văn Tri bị thương. Ngày 28/8/1941, đồng chí bị địch bắt và đưa về nhà giam tại Cao Bằng. Dù bị tra tấn, đồng chí vẫn giữ vững khí tiết của người cộng sản. Ngày 29/9/1941, đồng chí hy sinh tại Cao Bằng.

Cuộc đời hoạt động của đồng chí Lương Văn Tri gắn với những năm đầu xây dựng lực lượng vũ trang cách mạng ở Bắc Sơn. Những đóng góp của đồng chí là một phần quan trọng trong lịch sử phong trào cách mạng Lạng Sơn và quá trình hình thành, phát triển lực lượng vũ trang cách mạng trước Cách mạng Tháng Tám năm 1945.

Nguồn tư liệu tham khảo: Báo Quân đội nhân dân; Báo và Phát thanh, Truyền hình Lạng Sơn; tư liệu, hiện vật lưu giữ tại các nhà trưng bày, bảo tàng và di tích lịch sử trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn.