Lương Văn Tri - Người cống hiến trọn đời cho cách mạng giải phóng dân tộc

Đồng chí Lương Văn Tri sinh ngày 17/8/1910, tại làng Bản Hẻo, xã Mỹ Liệt, tổng Mỹ Liệt, châu Điềm He (nay là xã Trấn Ninh, huyện Văn Quan, tỉnh Lạng Sơn).

Suốt chặng đường 13 năm hoạt động cách mạng từ năm 1928 đến năm 1941, đồng chí Lương Văn Tri đã có những cống hiến xuất sắc cho phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam thời kỳ 1930 – 1945. Là người con ưu tú của dân tộc, của quê hương Lạng Sơn, đồng chí Lương Văn Tri đã trực tiếp đi sâu, đi sát cơ sở để xây dựng, củng cố phong trào cách mạng, dẫn tới sự ra đời của các chi bộ Đảng Cộng sản đầu tiên của Đảng bộ tỉnh Lạng Sơn: Chi bộ đảng Thụy Hùng, Văn Uyên giữa năm 1933; chi bộ đảng ở Bắc Sơn năm 1936 và chi bộ đảng ở Tràng Định năm 1938.

Từ năm 1938 đến năm 1941, với cương vị là Ủy viên Ban Thường vụ Xứ ủy Bắc Kỳ, được Trung ương và Xứ ủy Bắc Kỳ giao nhiệm vụ quan trọng, phụ trách công tác quân sự của Xứ ủy, đồng chí Lương Văn Tri đã trực tiếp chỉ đạo xây dựng, củng cố địa bàn an toàn khu của Trung ương, của Xứ ủy Bắc Kỳ tại huyện Hiệp hòa, tỉnh Bắc Giang. Tại đây, đồng chí Lương Văn Tri cùng một số đồng chí lãnh đạo Trung ương và Xứ ủy mở các lớp huấn luyện quân sự cho đội ngũ cán bộ chủ chốt của Xứ ủy Bắc Kỳ. Là Chỉ huy trưởng Đội Du kích Bắc Sơn, Đội Cứu quốc quân Bắc Sơn, Chính trị viên Đội du lích Bắc Sơn, đồng chí Lương Văn Tri đã có nhiều công lao trong việc xây dựng căn cứ địa Bắc Sơn – Võ Nhai, phát triển Đội Du kích Bắc Sơn thành Đội Cứu quốc Bắc Sơn. Đồng thời góp phần mở rộng phong trào cách mạng từ trung tâm Bắc Sơn đến địa bàn các châu, huyện trong tỉnh Lạng Sơn như: Bình Gia, Bằng Mạc, Hữu Lũng, Thoát Lãng và Tràng Định.

Cuộc đời, sự nghiệp cách mạng và tấm gương hy sinh anh dũng của đồng chí Lương Văn Tri cho sự nghiệp cách mạng giải phóng dân tộc là biểu tượng cao đẹp của chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam trong cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc, mãi mãi là niềm tự hào của Đảng bộ và nhân dân các dân tộc Lạng Sơn. Lịch sử đấu tranh cách mạng của Đảng bộ Lạng Sơn đã ghi nhận tên tuổi và sự nghiệp cách mạng của đồng chí. Tên tuổi đồng chí Lương Văn Tri sống mãi với nhân dân các dân tộc Lạng Sơn, với non sông đất nước Việt Nam.

Hôm nay, có những phút giây thanh bình khi đất nước bừng nở những mùa xuân rực rỡ; chúng ta dạo bước trên con đường Lương Văn Tri, hay các bạn học sinh – chủ nhân tương lai của đất nước đang chăm chú nghe thầy cô giáo giảng bài dưới mái trường mang tên Lương Văn Tri, ai cũng có quyền tự hào về quê hương Xứ Lạng, về mảnh đất ngát hương hồi Văn Quan nơi có người con ưu tú của quê hương đất mước, người chiến sỹ cách mạng kiên trung. Và chúng ta cũng tự hứa với mình rằng, hãy sống sao thật xứng đáng với sự hy sinh của người con anh hùng ấy.

Xá lợi trái tim Bồ tát Thích Quảng Đức được ký gửi tại Ngân hàng Nhà nước Việt Nam Chi nhánh phía Nam, quận 1 (TP HCM) theo một văn bản bàn giao.

Khoảng 9 giờ 30 phút sáng 11-6-1963, tại ngã tư đường Lê Văn Duyệt và Phan Đình Phùng (nay là Nguyễn Đình Chiểu – Cách Mạng Tháng Tám, quận 3), Bồ tát Thích Quảng Đức đã tự thiêu trước sự chứng kiến của hàng trăm Tăng Ni, Phật tử và người dân

Ngọn lửa bao trùm thân thể ngài trong suốt gần 15 phút, một thời khắc không chỉ làm sững sờ chính quyền Công giáo Ngô Đình Diệm mà còn đánh thức lương tri thế giới.

Với tâm thế an nhiên, dáng ngồi thiền kiết-già bất động, ngài thiêu thân không phải để phản kháng bằng hận thù, mà để thức tỉnh chính quyền Ngô Đình Diệm: yêu cầu tôn trọng bình đẳng tôn giáo, tự do tín ngưỡng và bảo vệ Phật giáo khỏi pháp nạn đang diễn ra khốc liệt trong bối cảnh phân biệt đối với Phật giáo.

Xá lợi trái tim của Bồ tát Thích Quảng Đức đã vượt qua mọi định luật vật lý, trở thành bảo vật linh thiêng của Việt Nam, tượng trưng cho đại nguyện, đại bi và đại dũng của một vị Bồ tát giàu lòng từ bi và vô úy.

Sinh năm 1897 tại Khánh Hòa, xuất gia từ nhỏ, Bồ tát Thích Quảng Đức tinh chuyên thiền định và hành trì giới luật. Trải qua gần 60 năm tu hành, ngài gắn bó với công cuộc hoằng pháp độ sinh và có công xây dựng khoảng 30 ngôi chùa từ Nam Trung Bộ đến miền Nam.

Khi Phật giáo Việt Nam bị chính quyền Ngô Đình Diệm đàn áp nặng nề, Bồ tát Thích Quảng Đức chọn cách hy sinh thân mạng để đánh động lương tâm của chính quyền Ngô Đình Diệm, mở ra con đường đối thoại và bảo vệ lý tưởng bất bạo động của đạo Phật.

Từ năm 1963 đến nay, hình ảnh và di sản của Bồ tát Thích Quảng Đức đã trở thành biểu tượng toàn cầu về đấu tranh bất bạo động.

Việc tự thiêu của Bồ tát Thích Quảng Đức không chỉ làm chấn động Sài Gòn, mà còn gây áp lực mạnh mẽ đến chính quyền Hoa Kỳ và cộng đồng quốc tế đối với chính quyền Ngô Đình Diệm.

Những hình ảnh do ký giả Malcolm Browne ghi lại được lan truyền khắp các bản tin quốc tế gồm The New York Times, Time, Life, v.v.

Ngọn lửa từ thân xác thân ngài đã thổi bùng lên làn sóng phản đối chính sách đàn áp Phật giáo của chính quyền Ngô Đình Diệm, thúc đẩy hàng loạt cuộc xuống đường bất bạo động trên cả nước.

Cuối năm 1963, chính quyền Ngô Đình Diệm bị lật đổ. Hành động của Bồ tát Thích Quảng Đức là bước ngoặt lịch sử, góp phần thay đổi cục diện chính trị, mở đường cho tiến trình hòa bình, tôn trọng đa nguyên tôn giáo và thúc đẩy sự đoàn kết dân tộc trong những năm tháng nhiễu nhương.

Ngay sau lễ hỏa táng, trái tim còn nguyên vẹn của Bồ tát Thích Quảng Đức được Phật giáo Việt Nam tôn trí tại Chùa Xá Lợi, quận 3, TP HCM. Sau đó không lâu, trái tim bất diệt của Bồ tát Thích Quảng Đức được tôn trí tại Việt Nam Quốc Tự cho đến năm 1991, trở thành biểu tượng tâm linh bất hoại, được Tăng Ni và Phật tử cả nước đảnh lễ với tất cả lòng kính ngưỡng.

Đến 11 giờ trưa ngày 26-4-1991, xá lợi trái tim Bồ tát Thích Quảng Đức chính thức được ký gửi tại Ngân hàng Nhà nước Việt Nam Chi nhánh phía Nam, quận 1 (TP HCM) theo một văn bản bàn giao.

Đại diện Giáo hội Phật giáo Việt Nam ký gửi là Hòa thượng Thích Thiện Hào (Phó Chủ tịch Hội đồng Trị sự GHPGVN, Trưởng Ban Trị sự Thành hội Phật giáo TP HCM) và Hòa thượng Thích Từ Nhơn (Phó Trưởng Ban Tăng sựTrung ương).

Xá lợi trái tim được bảo quản cẩn mật trong điều kiện an ninh cao nhất từ năm 1991 đến đầu tháng 5-2025.

Từ ngày 27-4-2025, lần đầu tiên trong lịch sử, xá lợi trái tim Bồ tát Thích Quảng Đức được tôn trí song song với xá lợi Phật từ Viện Bảo tàng Quốc gia Ấn Độ (National Museumof India) để cộng đồng Việt Nam có dịp chiêm bái nhân dịp Đại lễ Vesak Liên Hợp Quốc 2025 được GHPGVN tổ chức tại Học viện Phật giáo Việt Nam tại TP HCM từ ngày 6 đến 8-5-2025.

Sau Đại lễ Vesak LHQ2025, xá lợi trái tim Bồ tát Thích Quảng Đức được tôn trí tại Bảo tháp Việt Nam Quốc Tự, quận 10, TP HCM. Việc tôn trí long trọng xá lợi trái tim lần này không chỉ mở ra cơ hội chiêm bái đặc biệt, mà còn là sự xác tín tinh thần của GHPGVN đối với giá trị từ bi, vô úy, bất diệt mà Bồ tát Thích Quảng Đức để lại cho lịch sử Việt Nam và nhân loại.