Lưu Bá Chịch - Người y tá năm xưa giữa chiến trường Điện Biên Phủ

Lịch sử thường được nhớ đến qua những vị tướng, những trận đánh lớn hay những chiến thắng làm thay đổi vận mệnh của một dân tộc. Nhưng phía sau những trang sử ấy còn có rất nhiều con người bình dị, những người trực tiếp sống, chiến đấu và chứng kiến lịch sử bằng chính tuổi trẻ của mình.

Cựu chiến binh Lưu Bá Chịch là một người như thế.

Năm 1950, khi mới 20 tuổi, chàng trai Lưu Bá Chịch từ quê hương Hòa An, Cao Bằng lên đường nhập ngũ. Ông được biên chế vào Trung đoàn 174, thuộc Đoàn Cao-Bắc-Lạng, ban đầu làm liên lạc viên cho đồng chí Chu Huy Mân, khi đó là Chính ủy Trung đoàn. Sau đó, ông được cử đi học y tá và chuyển về D1, E98, Đại đoàn 316.

Đầu năm 1954, chiến dịch Điện Biên Phủ bắt đầu. Cùng với nhiều đơn vị khác, Lưu Bá Chịch được điều động lên Điện Biên để phục vụ chiến đấu. Ông làm y tá tại đồi C2, một trong những cao điểm quan trọng ở phía Đông của tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ.

C2 không phải là một địa danh xa lạ đối với những người từng tham gia chiến dịch. Đây là vị trí nằm trên khu vực phòng thủ phía Đông, có nhiệm vụ che chắn cho phân khu trung tâm của quân Pháp. Vì vậy, nơi đây đã diễn ra những trận chiến rất ác liệt.

Đối với một người lính cầm súng, chiến trường đã khốc liệt. Đối với một người y tá như Lưu Bá Chịch, sự khốc liệt ấy lại được nhìn từ một góc độ khác.

Ông không trực tiếp chỉ huy một trận đánh lớn. Ông cũng không phải người được nhắc đến trong những quyết định chiến lược. Công việc của ông là chăm sóc và cứu chữa những người lính bị thương giữa điều kiện chiến đấu vô cùng khó khăn.

Ngày 6/5/1954, Trung đoàn 98 thuộc Đại đoàn 316 tiến công cứ điểm C2. Đây cũng là thời điểm cuộc chiến tại Điện Biên Phủ bước vào những trận đánh cuối cùng. Lưu Bá Chịch và những người đồng đội làm nhiệm vụ quân y phải đối mặt với thương binh, bom đạn và những mất mát diễn ra ngay trước mắt.

Có lẽ chính vì vậy mà khi nhắc lại Điện Biên Phủ, ký ức của ông không chỉ là ký ức về một chiến thắng.

Đó còn là ký ức về những người đồng đội.

Nhiều thập kỷ sau chiến tranh, khi đã bước sang tuổi 90, ông vẫn còn giữ những kỷ vật của thời chiến và nhớ về những ngày tháng trên chiến trường.

Điều đáng chú ý ở câu chuyện của Lưu Bá Chịch là ông không xuất hiện như một nhân vật trung tâm của lịch sử. Ông chỉ là một người lính trong hàng vạn người đã lên đường đến Điện Biên Phủ. Nhưng chính điều đó lại khiến câu chuyện của ông trở nên gần gũi.

Một chiến thắng lịch sử không chỉ được tạo nên bởi những người đứng ở vị trí cao nhất. Nó còn được tạo nên bởi những người vận chuyển lương thực, tải thương, làm đường, đào hầm, sửa pháo và chăm sóc thương binh. Mỗi người thực hiện một công việc khác nhau, nhưng tất cả đều góp phần tạo nên kết quả chung của chiến dịch.

Lịch sử của Điện Biên Phủ vì thế không chỉ nằm trong những bản đồ tác chiến hay những con số về quân đội. Lịch sử còn nằm trong ký ức của những người từng sống qua những ngày tháng ấy.

Hơn sáu mươi năm sau chiến thắng, Lưu Bá Chịch vẫn nhớ về chiến trường cũ. Thời gian có thể làm con người già đi, những địa danh có thể thay đổi, nhưng ký ức về những người đã cùng mình trải qua chiến tranh vẫn có thể ở lại.

Câu chuyện của ông nhắc chúng ta rằng, khi nhìn lại một sự kiện lịch sử, không nhất thiết phải bắt đầu từ những nhân vật nổi tiếng. Đôi khi, chỉ cần lắng nghe một người lính bình thường, một người y tá từng có mặt giữa chiến trường, chúng ta cũng có thể hiểu thêm rất nhiều về quá khứ.

Lưu Bá Chịch không phải là một cái tên quá nổi tiếng trong lịch sử Việt Nam. Nhưng ông là một chứng nhân lịch sử thực sự – một người đã trực tiếp có mặt tại Điện Biên Phủ, trải qua chiến tranh và để lại lời kể được báo chí chính thống ghi nhận.

Và chính những con người bình dị như ông đã giúp lịch sử không chỉ tồn tại trong sách vở, mà còn được truyền lại qua ký ức của những người từng sống trong thời đại ấy.