Lưu Thị Hà
Lưu Thị Hà sinh năm 1949, quê quán: xã Tân Ninh, huyện Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình. Sinh ra trong một gia đình nông dân, tuổi thơ của bà gắn liền với ruộng đồng nhưng cũng sớm in dấu những năm tháng chiến tranh ác liệt. Chứng kiến quê hương bị tàn phá, bà quyết tâm lên đường khi vừa tròn 18 tuổi, gia nhập lực lượng thanh niên xung phong.
Không trực tiếp gùi đạn hay làm hậu cần, bà được giao nhiệm vụ dẫn đường cho các đoàn vận chuyển ban đêm. Đây là công việc đòi hỏi trí nhớ tốt, sự nhanh nhạy và đặc biệt là lòng dũng cảm, bởi chỉ cần đi sai hướng hoặc chậm trễ, cả đoàn có thể rơi vào vùng nguy hiểm hoặc bị lộ trước sự truy quét của địch.
Những đêm không trăng, bà đi trước, tay cầm đèn tín hiệu được che kín ánh sáng, lần theo những lối mòn xuyên rừng, vượt qua đồi dốc và những đoạn đường vừa bị bom cày xới. Có những lúc, bà phải dừng lại thật lâu để lắng nghe động tĩnh, xác định hướng đi an toàn rồi mới ra hiệu cho cả đoàn tiếp tục. Một lần, khi đang dẫn đường qua một khu vực rừng rậm, bà phát hiện dấu hiệu bất thường – nhiều cành cây bị gãy và đất mới bị xới lên. Linh cảm có thể có bom hoặc phục kích, bà lập tức ra hiệu dừng lại, dẫn cả đoàn chuyển sang một lối đi vòng. Nhờ quyết định kịp thời đó, cả đoàn đã tránh được nguy hiểm.
Sau ngày hòa bình, bà trở về quê hương, tiếp tục lao động sản xuất và tham gia các hoạt động tại địa phương. Dù không còn trực tiếp làm nhiệm vụ như trước, nhưng bà vẫn giữ thói quen sống kỷ luật, cẩn trọng và luôn sẵn sàng giúp đỡ mọi người. Bà thường nói, điều quý giá nhất không phải là những gì đã trải qua, mà là việc thế hệ sau hiểu và trân trọng những hy sinh của quá khứ. Vì vậy, mỗi khi có dịp, bà đều chia sẻ câu chuyện của mình với lớp trẻ, như một cách giữ gìn ký ức và truyền lại tinh thần trách nhiệm.
Hình ảnh Lưu Thị Hà – người nữ thanh niên xung phong lặng lẽ dẫn đường trong đêm tối – là biểu tượng của sự bền bỉ, mưu trí và lòng dũng cảm, góp phần làm nên những con đường sống giữa thời chiến.


