LƯU VIẾT THOẢNG – NGƯỜI ĐÀO ĐƯỜNG HẦM DƯỚI ĐỒI A1

Lưu Viết Thoảng sinh năm 1926, quê huyện Yên Dũng, tỉnh Bắc Giang. Tháng 11-1944, ông nhập ngũ. Trong những năm kháng chiến chống thực dân Pháp, ông tham gia phục vụ nhiều chiến dịch và trở thành một chiến sĩ công binh dũng cảm, sáng tạo, đặc biệt nổi bật trong nhiệm vụ phá bom, mở đường và bảo đảm giao thông chiến trường.

Trong thời gian chuẩn bị cho Chiến dịch Điện Biên Phủ, Lưu Viết Thoảng được giao tháo bom để lấy thuốc nổ phục vụ phá đá mở đường. Từ một chiến sĩ vừa chuyển từ công tác nuôi quân, chưa có nhiều kinh nghiệm và thiếu dụng cụ chuyên dụng, ông kiên trì học hỏi, nghiên cứu ngay trong thực tế. Khi gặp loại bom mới, ông chủ động để đồng đội ở xa, một mình tiếp cận tìm cách tháo gỡ rồi phổ biến kinh nghiệm cho cả tiểu đội.

Chỉ trong thời gian ngắn, Lưu Viết Thoảng cùng tổ đã tháo được 18 quả bom, thu 3.525kg thuốc nổ, góp phần cung cấp vật liệu nổ để phá đá, mở đường cho lực lượng và phương tiện tiến về Điện Biên Phủ.

Bám đường giữa bom đạn

Khi quân Pháp tăng cường đánh phá tuyến đường từ Sơn La đến Tuần Giáo, tổ của Lưu Viết Thoảng nhận nhiệm vụ xử lý bom nổ chậm.

Công việc đặc biệt nguy hiểm bởi những quả bom có thể phát nổ bất cứ lúc nào. Có lần, bốn quả bom nổ chậm rơi gần tuyến đường, đe dọa trực tiếp dòng dân công cùng xe, pháo đang vận chuyển ra mặt trận. Lưu Viết Thoảng dẫn đầu tổ công binh tiếp cận, đào xuống hố bom, bố trí thuốc nổ và phá bom, nhanh chóng khôi phục sự an toàn của tuyến vận chuyển.

Nhưng nhiệm vụ đặc biệt nhất của ông trong Chiến dịch Điện Biên Phủ vẫn còn ở phía trước.

Đường hầm bí mật dưới lòng Đồi A1

Tháng 4-1954, cuộc chiến tại Đồi A1 diễn ra quyết liệt. Đây là một trong những cứ điểm quan trọng của hệ thống phòng thủ phía Đông, có ý nghĩa đặc biệt đối với việc bảo vệ khu trung tâm của Tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ.

Để phá hệ thống phòng ngự kiên cố của đối phương, phương án táo bạo được đưa ra: đào một đường hầm từ trận địa của ta vào dưới vị trí phòng thủ của quân Pháp, sau đó đưa một khối thuốc nổ lớn vào kích nổ.

Nhiệm vụ đặc biệt ấy được giao cho lực lượng công binh Phân đội 83, trong đó Tiểu đội trưởng Lưu Viết Thoảng trực tiếp tham gia và chỉ huy đào hầm.

Ngay từ những mét đầu tiên, công việc đã vô cùng nguy hiểm. Bộ binh làm nhiệm vụ yểm hộ chịu thương vong dưới hỏa lực đối phương. Càng đào sâu, những người lính công binh càng phải đối mặt với hàng loạt khó khăn: thiếu ánh sáng, thiếu không khí, không gian chật hẹp, khó xác định chính xác hướng và độ dốc, đồng thời phải bí mật đưa đất ra ngoài.

Những sáng kiến giữa lòng đất

Trong điều kiện gần như không có thiết bị chuyên dụng, Lưu Viết Thoảng cùng đồng đội phải tự tìm ra giải pháp.

Để giữ đúng hướng và độ dốc, ông nghĩ ra cách dùng cây hương đang cháy làm vật chuẩn và buộc đèn pin vào cọc ở cửa hầm, vừa định hướng vừa tạo ánh sáng.

Không khí trong hầm càng vào sâu càng ngột ngạt. Ông cùng đồng đội chẻ nứa làm quạt, bố trí người liên tục quạt không khí từ ngoài vào.

Không gian nhỏ đến mức những người lính phải nằm nối tiếp nhau để đào và chuyển đất.

Mỗi ca thông thường chỉ làm được khoảng 30 phút rồi phải ra ngoài vì thiếu dưỡng khí. Riêng Lưu Viết Thoảng có thể kiên trì làm việc trong hầm hàng giờ.

Từng mét đất được đào lên.

Đường hầm âm thầm tiến sâu về phía mục tiêu.

Gần 1.000kg bộc phá dưới A1

Cuối cùng, đường hầm hoàn thành.

Những khối bộc phá nặng 10kg, 15kg lần lượt được đưa qua đường hầm và tập kết thành một khối thuốc nổ lớn gần 1.000kg.

Khối bộc phá được kích nổ, phá hủy một phần hệ thống phòng ngự, tạo điều kiện để lực lượng tiến công tiếp tục đánh vào cứ điểm. Trung đoàn 174 sau đó tiến công và quân ta giành quyền kiểm soát hoàn toàn Đồi A1.

Chiến thắng tại A1 góp phần quan trọng vào sự sụp đổ của hệ thống phòng thủ phía Đông và thắng lợi cuối cùng của Chiến dịch Điện Biên Phủ ngày 7-5-1954.

Người Anh hùng công binh

Chiến công của Lưu Viết Thoảng không chỉ thể hiện ở lòng dũng cảm. Điều đặc biệt ở ông là khả năng sáng tạo ngay trong những điều kiện khắc nghiệt nhất của chiến trường.

Từ tháo bom lấy thuốc nổ, phá bom nổ chậm bảo vệ tuyến vận tải đến đào đường hầm dưới Đồi A1, ông đều đảm nhiệm những công việc mà chỉ một sai sót nhỏ cũng có thể phải trả giá bằng tính mạng.

Với những thành tích xuất sắc, Lưu Viết Thoảng được tặng thưởng Huân chương Quân công hạng Ba và được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.