LƯU VIẾT THOẢNG – NGƯỜI ĐÀO ĐƯỜNG HẦM LÀM RUNG CHUYỂN ĐỒI A1

Lưu Viết Thoảng sinh năm 1926 tại huyện Yên Dũng, tỉnh Bắc Giang trong một gia đình lao động nghèo giàu truyền thống yêu nước. Từ sớm, ông đã tham gia cách mạng và tháng 11 năm 1944 chính thức gia nhập lực lượng vũ trang cách mạng.

Trong những năm kháng chiến chống thực dân Pháp, ông liên tục tham gia nhiều chiến dịch lớn với vai trò chiến sĩ công binh. Đây là lực lượng đảm nhiệm những nhiệm vụ đặc biệt nguy hiểm như mở đường, phá vật cản, xử lý bom mìn và bảo đảm giao thông cho các đơn vị chiến đấu.

Ngay từ những năm đầu quân ngũ, Lưu Viết Thoảng đã nổi tiếng là người gan dạ, mưu trí và luôn tìm tòi sáng tạo trong công việc. Trong quá trình mở đường phục vụ Chiến dịch Điện Biên Phủ, ông cùng đồng đội nhiều lần trực tiếp tháo gỡ các loại bom nổ chậm do quân Pháp thả xuống.

Khi gặp những loại bom mới chưa từng xử lý, ông thường chủ động yêu cầu đồng đội đứng xa để tự mình tiếp cận nghiên cứu cơ chế hoạt động trước khi tìm cách tháo gỡ. Nhờ sự bình tĩnh và kinh nghiệm thực tế, tổ công binh do ông phụ trách đã tháo được 18 quả bom, thu về hơn 3,5 tấn thuốc nổ phục vụ cho chiến dịch.

Không chỉ xử lý bom, ông còn tham gia bảo vệ những tuyến vận tải huyết mạch nối từ Sơn La đến Tuần Giáo – con đường giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong việc đưa người và vũ khí ra mặt trận Điện Biên Phủ.

Có thời điểm quân Pháp liên tục ném bom nổ chậm nhằm cắt đứt tuyến tiếp tế. Trước tình huống nguy hiểm đó, Lưu Viết Thoảng đã trực tiếp chỉ huy tổ công binh xử lý kịp thời nhiều quả bom nằm sát đường hành quân, bảo đảm an toàn cho bộ đội, dân công và các đoàn xe vận tải.

Tuy nhiên, nhiệm vụ làm nên tên tuổi của ông lại diễn ra vào những ngày cuối cùng của Chiến dịch Điện Biên Phủ.

Tháng 4 năm 1954, Bộ Chỉ huy chiến dịch quyết định mở đợt tiến công cuối cùng vào các cứ điểm trọng yếu của quân Pháp. Trong đó, Đồi A1 được xác định là mục tiêu có ý nghĩa quyết định.

Đây là cứ điểm mạnh nhất ở phía đông tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ, giữ vai trò bảo vệ trực tiếp trung tâm chỉ huy của tướng De Castries. Sau nhiều đợt tiến công, quân ta vẫn chưa thể hoàn toàn làm chủ vị trí này do hệ thống công sự, hầm ngầm và lô cốt được xây dựng vô cùng kiên cố.

Để tạo đột phá, Bộ Chỉ huy giao cho lực lượng công binh thực hiện một nhiệm vụ chưa từng có: đào đường hầm xuyên vào lòng đồi để đặt khối bộc phá lớn đánh sập hệ thống phòng ngự của đối phương.

Lưu Viết Thoảng được giao chỉ huy tổ đào hầm đặc biệt này.

Trong điều kiện chiến đấu vô cùng khắc nghiệt, ông cùng đồng đội phải đào từng mét đất dưới làn đạn pháo và sự giám sát gắt gao của quân Pháp. Công việc diễn ra hoàn toàn trong bí mật, chủ yếu vào ban đêm để tránh bị phát hiện.

Môi trường bên trong đường hầm vô cùng ngột ngạt. Không khí thiếu oxy, ánh sáng gần như không có, đất đá thường xuyên sạt lở. Chỉ một sai sót nhỏ cũng có thể khiến toàn bộ đường hầm bị chôn vùi.

Để khắc phục khó khăn, Lưu Viết Thoảng đã đưa ra nhiều sáng kiến độc đáo. Ông sử dụng hương cháy để xác định hướng đào, dùng đèn pin buộc vào cọc làm điểm chuẩn trong lòng đất và cùng đồng đội chẻ nứa làm quạt để đưa không khí vào sâu trong đường hầm.

Do điều kiện quá khắc nghiệt, mỗi người thường chỉ có thể làm việc khoảng 30 phút rồi phải ra ngoài nghỉ lấy sức. Riêng Lưu Viết Thoảng nhiều lần ở lại dưới hầm hàng giờ liền để trực tiếp chỉ huy và tham gia đào đất cùng đồng đội.

Sau nhiều ngày đêm lao động căng thẳng, đường hầm bí mật cuối cùng cũng hoàn thành. Một khối bộc phá gần 1.000kg được đưa vào vị trí đã định.

Đêm 6 rạng sáng 7/5/1954, khối bộc phá được kích nổ.

Tiếng nổ dữ dội làm rung chuyển toàn bộ Đồi A1, phá hủy nhiều công sự, hầm ngầm và lô cốt trọng yếu của quân Pháp. Ngay sau đó, các đơn vị của Quân đội Nhân dân Việt Nam đồng loạt xung phong, nhanh chóng làm chủ hoàn toàn cứ điểm.

Chiến thắng tại Đồi A1 đã mở toang cánh cửa tiến vào trung tâm tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ, góp phần quyết định đưa tới thắng lợi lịch sử ngày 7/5/1954, kết thúc cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và mở ra một giai đoạn mới cho cách mạng Việt Nam.

Với những đóng góp đặc biệt xuất sắc trong chiến đấu, Lưu Viết Thoảng được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân cùng nhiều phần thưởng cao quý, trong đó có Huân chương Quân công hạng Ba.

Ngày nay, nhắc đến trận đánh Đồi A1, người ta không chỉ nhớ đến cuộc tổng công kích lịch sử mà còn nhớ đến những người lính công binh đã âm thầm chiến đấu dưới lòng đất. Trong số đó, Lưu Viết Thoảng là một biểu tượng tiêu biểu cho lòng quả cảm, tinh thần sáng tạo và ý chí vượt qua mọi gian khổ của Quân đội Nhân dân Việt Nam.

Tên tuổi của ông mãi gắn liền với đường hầm Đồi A1 – công trình quân sự đặc biệt đã góp phần làm nên một trong những chiến thắng vĩ đại nhất trong lịch sử dân tộc Việt Nam.

Chu Nhân (tổng hợp)