Lý Nam Đế và giấc mộng dựng nước Vạn Xuân

Lý Bí, còn gọi là Lý Bôn, là một hào kiệt sống vào thế kỷ VI, trong thời kỳ nước ta chịu sự cai trị của nhà Lương. Chính quyền nhà Lương áp đặt một chế độ cai trị hà khắc, phân biệt đối xử với người bản địa và thu nhiều thứ thuế nặng nề. Trong hoàn cảnh ấy, Lý Bí sớm hình thành ý chí chống lại chính quyền đô hộ. Ông từng làm quan cho nhà Lương nhưng sau đó từ quan, trở về quê tập hợp hào kiệt chuẩn bị khởi nghĩa. Mùa xuân năm 542, Lý Bí chính thức dựng cờ ở vùng Thái Bình. Hào kiệt và nhân dân nhiều nơi nhanh chóng hưởng ứng. Nghĩa quân tiến đánh các quận huyện, thế lực ngày càng lớn mạnh. Chỉ trong chưa đầy ba tháng, phần lớn các quận huyện ở Giao Châu đã nằm trong tay nghĩa quân. Thứ sử Tiêu Tư phải bỏ thành Long Biên chạy về phương Bắc. Nhà Lương không chịu thất bại. Quân Lương nhiều lần tổ chức phản công, nhưng Lý Bí chủ động đưa quân đánh trước và giành thắng lợi. Sau những chiến thắng liên tiếp, quyền kiểm soát của nhà Lương ở Giao Châu bị phá vỡ. Mùa xuân năm 544, Lý Bí lên ngôi Hoàng đế, lấy hiệu là Lý Nam Đế, đặt niên hiệu Thiên Đức và đặt quốc hiệu là Vạn Xuân. Ông xây dựng triều đình với các ban văn võ, giao cho những người tài như Tinh Thiều và Phạm Tu đảm nhiệm những vị trí quan trọng. Việc một thủ lĩnh người Việt xưng đế, đặt quốc hiệu riêng và xây dựng chính quyền riêng mang ý nghĩa rất lớn. Đó không chỉ là một cuộc nổi dậy chống chính quyền đô hộ mà còn là nỗ lực xây dựng một quốc gia độc lập của người Việt. Tuy nhiên, nhà Lương tiếp tục đưa quân sang xâm lược. Cuộc chiến kéo dài, Lý Nam Đế nhiều lần phải rút lui trước sức mạnh của quân địch. Sau cùng, ông lui về động Khuất Lão và mất năm 548. Dù triều đại Vạn Xuân còn trải qua nhiều biến động về sau, cái tên Vạn Xuân vẫn trở thành một dấu mốc đặc biệt trong lịch sử dân tộc. Lý Bí đã biến khát vọng thoát khỏi ách đô hộ thành một nhà nước cụ thể, mở ra một chương mới trong cuộc đấu tranh giành quyền tự chủ của người Việt.