Lý Phương Thuận -nữ trinh sát đầu tiên của Công An Nhân Dân

Lý Phương Thuận, tên thật là Nguyễn Thị Tích, sinh năm 1916 tại xã Hưng Tân, huyện Hưng Nguyên, tỉnh Nghệ An. Sinh ra trong một gia đình có truyền thống yêu nước và cách mạng, từ nhỏ bà đã sớm được tiếp xúc với những người hoạt động cách mạng. Khi còn nhỏ, bà được đưa sang Lào, rồi sang Thái Lan và Trung Quốc học tập. Tại Quảng Châu, bà được Chủ tịch Hồ Chí Minh trực tiếp dìu dắt, giáo dục và đặt tên là Lý Phương Thuận. Bà trở thành một trong những thiếu niên Việt Nam đầu tiên được đào tạo để phục vụ cách mạng, đồng thời là nữ đoàn viên đầu tiên của tổ chức Việt Nam Cách mạng Thanh niên.

Tuổi trẻ của Lý Phương Thuận gắn liền với những năm tháng hoạt động bí mật đầy gian nan. Bà từng làm công nhân tại một nhà máy ở Quảng Châu, đồng thời tham gia tuyên truyền, vận động công nhân và chuyển tài liệu cách mạng. Sau đó, bà được giao nhiều nhiệm vụ bí mật như giao liên, phiên dịch, chuyển tài liệu và dẫn đường. Năm 1931, trong thời gian hoạt động tại Hồng Công, Lý Phương Thuận bị cảnh sát bắt cùng Nguyễn Ái Quốc, khi đó Người mang tên Tống Văn Sơ. Trước sự thẩm vấn của địch, bà vẫn kiên quyết giữ bí mật về hoạt động cách mạng của mình.

Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Lý Phương Thuận trở về Việt Nam sau hơn 30 năm xa quê hương. Tại Hà Nội, bà may mắn gặp lại Chủ tịch Hồ Chí Minh. Bác nhận ra người học trò nhỏ năm xưa và giới thiệu bà với đồng chí Lê Giản, Giám đốc Nha Công an Trung ương. Nhận thấy bà có nhiều năm kinh nghiệm hoạt động bí mật và thông thạo tiếng Trung, Bác giao bà cho ngành Công an để làm công tác trinh sát.

Ngay sau đó, Lý Phương Thuận được bố trí hoạt động bí mật tại khách sạn Thăng Long ở Hà Nội dưới một vỏ bọc phù hợp. Đây là nơi có nhiều sĩ quan và nhân vật quan trọng của lực lượng quân Tưởng lui tới. Với sự nhanh nhạy, cẩn trọng và kinh nghiệm hoạt động bí mật, bà đã thu thập được nhiều thông tin có giá trị, giúp lực lượng Công an nắm bắt âm mưu và hoạt động của đối phương. Đặc biệt, bà đã cung cấp những tin tức quan trọng góp phần giúp lực lượng Công an phát hiện âm mưu chống phá chính quyền cách mạng, trong đó có vụ án Ôn Như Hầu năm 1946.

Từ một cô bé được Bác Hồ dìu dắt khi còn nhỏ, Lý Phương Thuận đã trưởng thành thành một cán bộ cách mạng kiên trung và là nữ trinh sát đầu tiên của lực lượng Công an nhân dân. Cuộc đời bà là câu chuyện về lòng yêu nước, sự thông minh, bản lĩnh và lòng trung thành với cách mạng. Bà công tác trong ngành Công an cho đến năm 1970 rồi nghỉ hưu và qua đời năm 1995. Tên tuổi Lý Phương Thuận vẫn được nhắc nhớ như một trong những người phụ nữ đặt nền móng cho công tác trinh sát của lực lượng Công an nhân dân Việt Nam.