Lý Thường Kiệt (1019–1105)

Lý Thường Kiệt sinh năm 1019, tên thật là Ngô Tuấn. Ông làm quan và giữ nhiều chức vụ quan trọng dưới triều Lý, từng tham gia chỉ huy quân đội trong các chiến dịch bảo vệ biên giới và giữ ổn định đất nước.

Trong thời đại của ông, nhà Tống ở phương Bắc có ý định mở rộng ảnh hưởng xuống Đại Việt. Triều đình nhà Lý nhận thấy nguy cơ chiến tranh và tổ chức chuẩn bị lực lượng, củng cố hệ thống phòng thủ. Lý Thường Kiệt đóng vai trò quan trọng trong việc hoạch định chiến lược quân sự.

Năm 1075, trước những dấu hiệu chuẩn bị xâm lược của nhà Tống, Lý Thường Kiệt chỉ huy quân Đại Việt tiến công một số căn cứ quân sự và kho lương của đối phương ở khu vực Ung Châu, Khâm Châu và Liêm Châu.

Mục tiêu của chiến dịch là phá vỡ sự chuẩn bị của quân Tống, làm suy yếu khả năng tiến công và bảo vệ đất nước từ xa. Sau chiến dịch, quân Đại Việt rút về, tổ chức phòng thủ trước nguy cơ đối phương phản công.

Chiến lược này thể hiện tư duy quân sự chủ động: không chỉ chờ địch tiến vào mà tìm cách làm giảm sức mạnh của đối phương trước khi cuộc xâm lược diễn ra. Đây là một quyết định quan trọng trong bối cảnh an ninh thời bấy giờ.

Năm 1076–1077, quân Tống tiến vào Đại Việt. Lý Thường Kiệt tổ chức phòng tuyến trên sông Như Nguyệt, thường được xác định thuộc khu vực sông Cầu ngày nay.

Quân Đại Việt dựa vào địa hình, xây dựng công sự và bố trí lực lượng để ngăn chặn đối phương vượt sông. Các trận đánh diễn ra quyết liệt. Quân Tống gặp khó khăn do sức kháng cự của quân Đại Việt và vấn đề tiếp tế.

Trong cuộc kháng chiến, bài thơ “Nam quốc sơn hà” được truyền tụng như lời khẳng định chủ quyền quốc gia. Tác phẩm thường được xem là một trong những tuyên ngôn độc lập tiêu biểu của lịch sử Việt Nam, dù hoàn cảnh ra đời cụ thể vẫn còn những cách giải thích khác nhau.

Sau thời gian giao tranh, Lý Thường Kiệt chủ động đề nghị giảng hòa trong điều kiện có lợi cho Đại Việt. Quân Tống rút về nước, nền độc lập được bảo vệ.