LÝ THƯỜNG KIỆT: BẢN HÙNG CA TRÊN SÔNG NHƯ NGUYỆT VÀ KHÁT VỌNG ĐỘC LẬP NGÀN NĂM
"Nam quốc sơn hà Nam đế cư / Tiệt nhiên định phận tại thiên thư" Hơn chín thế kỷ đã vút qua theo bóng câu cửa sổ, nhưng âm vang sấm sét của bài thơ thần bên bờ sông Như Nguyệt dường như vẫn còn cuồn cuộn chảy trong huyết quản mỗi người dân đất Việt. Thái úy Lý Thường Kiệt – vị danh tướng kiệt xuất của triều Lý – không chỉ là một thiên tài quân sự xuất quỷ nhập thần, mà còn là người thắp lên ngọn đuốc rực rỡ mang tên chủ quyền quốc gia, tạc vào lịch sử bản Tuyên ngôn Độc lập đầu tiên của dân tộc.
Giữa thế kỷ XI, khi nhà Tống ở phương Bắc đang nhòm ngó, lăm le xua quân dẹp bờ cõi phương Nam, nước Đại Việt đứng trước bờ vực của một cuộc xâm lăng khốc liệt. Không chọn cách co cụm phòng thủ, Lý Thường Kiệt đã đưa ra một quyết sách vô tiền khoáng hậu, thể hiện một tư duy quân sự vượt tầm thời đại: "Ngồi yên đợi giặc không bằng đem quân ra trước để chặn thế mạnh của giặc". Tư tưởng "tiên phát chế nhân" (đánh đòn phủ đầu) ấy đã biến thành cuộc hành quân thần tốc đánh thẳng vào châu Khâm, châu Liêm và châu Ung của triều Tống vào năm 1075, phá tan kho lương thảo, đập nát bàn đạp xâm lược của kẻ thù ngay từ trong trứng nước.
Nhưng đỉnh cao chói lọi nhất trong cuộc đời cầm quân của ngài phải kể đến phòng tuyến sông Như Nguyệt (sông Cầu ngày nay) vào mùa xuân năm 1077. Tại khúc sông hiểm yếu này, Lý Thường Kiệt đã dựng lên một bức tường thành bằng cọc tre, đất nện và bằng cả ý chí kiên trung của hàng vạn dân binh. Khi quân Tống với khí thế hung hãn tràn xuống, chúng đã vấp phải một ý chí phòng ngự thép không thể xuyên thủng.
Và rồi, trong đêm tối mịt mùng, giữa lúc thế trận đang giằng co, từ đền thờ Trương Hống - Trương Hát, giọng đọc bài thơ Nam quốc sơn hà uy nghi vang lên như tiếng của thần linh, của non sông cất lời. Đòn tâm lý chiến tuyệt diệu ấy đã giáng một đòn chí mạng vào nhuệ khí quân Tống, đồng thời thổi bùng lên ngọn lửa sát thù vô song của quân dân Đại Việt, quét sạch 30 vạn quân xâm lược ra khỏi bờ cõi.
Lý Thường Kiệt xuất thân là một thái giám, nhưng tấm lòng trung quân ái quốc và tài kinh bang tế thế của ông đã làm lu mờ mọi định kiến hẹp hòi của thời đại. Ở ông hội tụ trọn vẹn sự dũng mãnh của một võ tướng, sự sâu sắc của một nhà chính trị và tâm hồn hào sảng của một thi nhân. Tên tuổi của ngài mãi mãi là một đài kỷ niệm uy nghi, một biểu tượng bất diệt của tinh thần tự cường và khát vọng hòa bình, độc lập muôn đời của dân tộc Việt Nam.
