Lý Thường Kiệt – Bản Tuyên Ngôn Độc Lập Bên Dòng Sông Như Nguyệt

Vào những năm 70 của thế kỷ XI, nhà Tống bên Trung Hoa rơi vào khủng hoảng kinh tế chính trị nghiêm trọng. Để giải tỏa mâu thuẫn trong nước và chứng tỏ sức mạnh, tể tướng Vương An Thạch đã hiến kế cho vua Tống chuẩn bị một chiến dịch khổng lồ nhằm thôn tính nước Đại Việt (lúc này triều Lý đang trị vì). Chúng tích trữ lương thảo, vũ khí khổng lồ tại ba căn cứ Ung Châu, Khâm Châu và Liêm Châu sát biên giới nước ta.

Đứng trước nguy cơ ngoại xâm, một vị tướng kiệt xuất, một thiên tài quân sự tổng chỉ huy quân đội nhà Lý là Lý Thường Kiệt đã đưa ra một quyết định táo bạo, chấn động lịch sử: "Ngồi yên đợi giặc không bằng đem quân đánh trước để chặn mũi nhọn của giặc". Sách lược "tiên phát chế nhân" này chưa từng có tiền lệ. Mùa đông năm 1075, Lý Thường Kiệt cùng tướng Tông Đản bất ngờ chỉ huy hơn 10 vạn quân thủy bộ tiến thẳng sang đất Tống, triệt hạ hoàn toàn ba căn cứ hậu cần lớn của địch, đặc biệt là trận hạ thành Ung Châu kiên cố, bẻ gãy hoàn toàn kế hoạch chuẩn bị của giặc rồi chủ động rút quân về nước.

Đúng như dự đoán, năm 1077, nhà Tống điên cuồng phục thù, cử Quách Quỳ và Triệu Tiết đem 30 vạn đại quân sang xâm lược Đại Việt. Lý Thường Kiệt đã chủ động lập một phòng tuyến quân sự vĩ đại dài hàng chục km dọc theo bờ nam sông Như Nguyệt (sông Cầu ngày nay). Quân Tống đến bờ bắc, bị chặn đứng trước dòng sông và hệ thống chiến lũy kiên cố của ta. Chúng nhiều lần tìm cách bắc cầu phao sang sông nhưng đều bị quân Lý đánh bật trở lại, thây chất đầy dòng nước. Cuộc chiến rơi vào thế giằng co, quân Tống mệt mỏi, chán nản, lương thực cạn kiệt.

Giữa đêm tối mịt mù, từ trong một ngôi đền thờ thần bên sông Như Nguyệt, một giọng nói vang lên dõng dạc, hào hùng như tiếng sấm truyền, đó chính là bài thơ thần do Lý Thường Kiệt viết để khích lệ tinh thần binh sĩ và làm lung lạc ý chí quân thù:

"Nam quốc sơn hà Nam đế cư, Tiệt nhiên định phận tại thiên thư. Như hà nghịch tặc dâm xâm phạm, Nhữ đẳng hành khan thủ bại hư." (Sông núi nước Nam vua Nam ở / Vằng vặc sách trời chia xứ sở / Cớ sao lũ giặc sang xâm phạm / Chúng bay sẽ bị đánh tơi bời!)

Bài thơ thần như một liều thuốc kích thích tinh thần vô giá. Ngay trong đêm đó, Lý Thường Kiệt phát lệnh tổng tấn công. Quân Lý từ khắp các phòng tuyến ào ào vượt sông như triều dâng bão cuốn, đánh thẳng vào đại doanh quân Tống. Quân giặc hoảng loạn đại bại, chết mất quá nửa. Quách Quỳ buộc phải chấp nhận giảng hòa, lủi thủi rút tàn quân về nước. Lý Thường Kiệt không chỉ giữ vững giang sơn mà bài thơ thần bên sông Như Nguyệt của ông đã đi vào lịch sử như Bản Tuyên ngôn Độc lập đầu tiên của dân tộc Việt Nam.