LÝ THƯỜNG KIỆT – “BẢN TUYÊN NGÔN ĐỘC LẬP TRÊN SÔNG NHƯ NGUYỆT”

Năm 1075, nhận thấy nhà Tống đang ráo riết chuẩn bị đại quân xâm lược Đại Việt, Thái úy Lý Thường Kiệt đã chủ động thực hiện chiến lược "Tiên phát chế nhân" đầy táo bạo. Ông dẫn quân bất ngờ tiến công sang các căn cứ quân sự Ung Châu, Khâm Châu của địch để phá hủy kho tàng lương thảo, rồi nhanh chóng rút quân về nước lập phòng tuyến. Lý Thường Kiệt đã chọn dòng sông Như Nguyệt (sông Cầu) làm tuyến phòng thủ chiến lược, cho đắp đê cao, cắm cọc trúc dày đặc để ngăn bước tiến của hơn 30 vạn quân Tống do Quách Quỳ chỉ huy.

Quân Tống nhiều lần đóng bè vượt sông nhưng đều bị quân dân nhà Lý đánh bật trở lại, khiến dã tâm đánh nhanh thắng nhanh của địch hoàn toàn phá sản. Trong một đêm tối giữa lúc cuộc chiến đang ở thế giằng co căng thẳng nhất, từ trong đền thờ Trương Hống, Trương Hát bên bờ sông Như Nguyệt, một giọng ngâm thơ đanh thép vang vọng khắp trời đêm:

"Nam quốc sơn hà Nam đế cư,

Tiệt nhiên định phận tại thiên thư.

Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm,

Nhữ đẳng hành khán thủ bại hư."

Bài thơ thần như một bản Tuyên ngôn Độc lập đầu tiên, khẳng định chủ quyền thiêng liêng của đất nước và ngọn lửa chính nghĩa của dân tộc. Tiếng thơ vang lên làm nức lòng quân sĩ Đại Việt, thổi bùng khí thế dũng cảm xông lên tiêu diệt kẻ thù, đồng thời giội một gáo nước lạnh khiến quân Tống hoảng sợ, hao tổn tinh thần. Sau khi đập tan các đợt tiến công chủ lực của địch, Lý Thường Kiệt đã chủ động mở đường hòa hiếu, đề nghị giảng hòa để bảo toàn lực lượng hai bên và giữ vững chủ quyền dân tộc. Hành động này không chỉ thể hiện tài thao lược kiệt xuất mà còn chiếu sáng nghệ thuật quân sự vô cùng nhân văn của ông.