Lý Thường Kiệt – chủ động tiến công Ung, Khâm, Liêm năm 1075

Cuối năm 1075, từ vùng biên phía bắc Đại Việt, Lý Thường Kiệt phát động cuộc tiến công sang đất Tống. Mục tiêu của ông không phải chiếm giữ lâu dài, mà đánh thẳng vào những nơi đang tập trung lương thảo, vũ khí và lực lượng chuẩn bị cho một cuộc xâm lược. Quân Đại Việt lần lượt tiến vào các khu vực Ung, Khâm, Liêm. Đây là một quyết định táo bạo: thay vì chờ quân Tống tràn qua biên giới, Lý Thường Kiệt đưa chiến trường sang phía bên kia trước khi đối phương hoàn tất việc chuẩn bị.

Đòn tiến công diễn ra nhanh và mạnh. Các căn cứ quan trọng của nhà Tống bị phá hủy, kho tàng và phương tiện phục vụ chiến tranh bị thu giữ hoặc tiêu hủy. Sau khi đạt mục tiêu, quân Đại Việt rút về nước. Lý Thường Kiệt không biến cuộc hành quân thành một cuộc chinh phục lãnh thổ; ông chủ động kết thúc chiến dịch để củng cố phòng thủ, đón đợi phản ứng chắc chắn sẽ đến từ triều đình phương Bắc.

Từ thế tiến công đến phòng thủ

## Từ thế tiến công đến phòng thủ

Năm 1077, quân Tống tiến xuống Đại Việt. Lý Thường Kiệt tổ chức phòng tuyến trên sông Như Nguyệt, nay thường được xác định thuộc khu vực sông Cầu ở Bắc Ninh và Bắc Giang. Dòng sông trở thành chướng ngại tự nhiên, còn hệ thống phòng thủ được bố trí để cản bước tiến của đạo quân đông và mạnh hơn. Quân Tống nhiều lần tìm cách vượt sông nhưng không đạt kết quả quyết định. Lương thực hao hụt, thương vong tăng, sức tiến công suy yếu.

Lý Thường Kiệt giữ vững thế trận cho đến khi đối phương lâm vào khó khăn rồi chủ động phản kích. Cuộc chiến kết thúc bằng việc quân Tống rút khỏi Đại Việt. Từ hành động đánh trước ở Ung, Khâm, Liêm đến việc dựng phòng tuyến sông Như Nguyệt, ông đã kết hợp tiến công và phòng thủ thành một kế hoạch thống nhất: phá thế chuẩn bị của đối phương, giữ chắc đất nước, rồi buộc đạo quân xâm lược phải lui quân. Dấu ấn của Lý Thường Kiệt còn lại ở chính kết quả ấy: Đại Việt bảo toàn được nền độc lập sau cuộc chiến 1075–1077.

Việc tổ chức cuộc tiến công phủ đầu và phòng tuyến sông Như Nguyệt cho thấy tư duy quân sự chủ động của Lý Thường Kiệt. Ông không chỉ ứng phó với chiến tranh; ông lựa chọn thời điểm, địa bàn và cách đánh để giảm sức mạnh của đối phương trước khi bảo vệ biên cương của Đại Việt.