Lý Thường Kiệt
Lý Thường Kiệt là một trong những danh tướng kiệt xuất của lịch sử Việt Nam thời nhà Lý. Ông có công lớn trong cuộc kháng chiến chống quân Tống năm 1075–1077, nổi bật với chiến lược “tiên phát chế nhân” và chiến thắng tại phòng tuyến sông Như Nguyệt.
Khoảng năm 1075, trước nguy cơ quân Tống chuẩn bị xâm lược Đại Việt, Lý Thường Kiệt chủ trương:
“Tiên phát chế nhân” – chủ động đánh trước để khống chế thế mạnh của đối phương.
Ông chỉ huy quân Đại Việt tiến sang các căn cứ của nhà Tống ở khu vực Khâm Châu, Liêm Châu và Ung Châu.
Sau khi phá hủy các căn cứ quân sự, kho lương của đối phương, quân Đại Việt chủ động rút về nước và chuẩn bị phòng thủ.
Năm 1077, quân Tống tiến vào Đại Việt.
Lý Thường Kiệt xây dựng một phòng tuyến vững chắc bên sông Như Nguyệt, nay thường được xác định là sông Cầu, thuộc khu vực Bắc Ninh và Bắc Giang.
Ông tổ chức:
Xây dựng hệ thống phòng thủ.
Bố trí quân đội hợp lý.
Sử dụng địa hình sông nước.
Chặn đứng bước tiến của quân Tống.
Quân Tống nhiều lần tấn công nhưng không thể phá vỡ phòng tuyến.
Trong thời gian chiến đấu, quân Đại Việt được khích lệ bởi bài thơ nổi tiếng:
“Nam quốc sơn hà Nam đế cư,
Tiệt nhiên định phận tại thiên thư...”
Bài thơ thường được xem là một trong những bản tuyên ngôn độc lập sớm của Việt Nam, khẳng định chủ quyền của đất nước và ý chí chống ngoại xâm.
Theo truyền thống lịch sử, bài thơ được Lý Thường Kiệt cho đọc trong cuộc kháng chiến để khích lệ tinh thần quân sĩ.
