Lý Thường Kiệt: Danh Tướng "Tiên Phát Chế Nhân" Và Bản Tuyên Ngôn Độc Lập Đầu Tiên

Lý Thường Kiệt (tên thật là Ngô Tuấn) là nhân tài kiệt xuất phục vụ qua ba đời vua Lý (Thái Tông, Thánh Tông, Nhân Tông). Ông không chỉ xuất sắc trong việc duy trì ổn định nội chính mà còn thể hiện tư duy quân sự vượt thời đại khi đối phó với nguy cơ xâm lược từ nhà Tống.

Năm 1075, trước âm mưu chuẩn bị lực lượng áp sát biên giới của quân Tống, Lý Thường Kiệt đã đưa ra quyết định táo bạo mang tính bước ngoặt: "Tiên phát chế nhân" (chủ động tiến đánh trước để chặn đứng thế mạnh của địch). Ông dẫn quân bất ngờ tập kích các căn cứ quân sự và kho lương của nhà Tống tại Khâm Châu, Liêm Châu và Ung Châu, sau đó nhanh chóng rút quân về nước lập tuyến phòng thủ. Chiến dịch này đã làm tan rã kế hoạch hậu cần và chuẩn bị của địch từ sơ khai.

Khi quân Tống mang quân sang xâm lược (1077), Lý Thường Kiệt đã xây dựng phòng tuyến sông Như Nguyệt (sông Cầu ngày nay) vô cùng kiên cố. Tại đây, ông không chỉ chặn đứng hàng chục vạn quân Tống mà còn dùng chiến thuật tâm lý chiến đỉnh cao. Bài thơ thần Nam quốc sơn hà vang lên trong đêm tối trên sông Như Nguyệt đã làm suy giảm tinh thần chiến đấu của kẻ thù, đồng thời kích thích ý chí quyết chiến của quân dân Đại Việt:

"Nam quốc sơn hà Nam đế cư,

Tiệt nhiên định phận tại thiên thư.

Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm,

Nhữ đẳng hành can thủ bại hư."

Sau khi làm suy yếu sinh lực địch, ông chủ động đưa ra đề nghị "giảng hòa" mở đường cho quân Tống rút về nước trong danh dự, giúp đất nước tránh khỏi một cuộc chiến kéo dài không cần thiết. Sự kết hợp giữa chủ động tiến công, phòng thủ kiên cố, tâm lý chiến và ngoại giao khéo léo đã biến Lý Thường Kiệt thành biểu tượng trọn vẹn của bản lĩnh và trí tuệ Việt Nam.