Lý Thường Kiệt – Khi sông núi cất lời khẳng định chủ quyền

Lý Thường Kiệt (1019–1105), tên thật là Ngô Tuấn, là một danh tướng dưới thời Lý. Ông nổi tiếng với vai trò chỉ huy quân Đại Việt trong cuộc kháng chiến chống quân Tống năm 1075–1077. Đặc biệt, ông đã chủ động đưa quân đánh sang đất Tống trước khi quân Tống tiến xuống Đại Việt, sau đó tổ chức phòng thủ vững chắc trên phòng tuyến sông Như Nguyệt.

Năm 1075, nhà Tống chuẩn bị một cuộc tiến công quy mô lớn vào Đại Việt. Trước tình hình đó, Lý Thường Kiệt lựa chọn một chiến lược táo bạo: đánh trước để phá tan căn cứ hậu cần và quân sự của Quân Đại Việt tiến vào Khâm Châu, Liêm Châu và Ung Châu. Sau khi hoàn thành mục tiêu, quân ta rút về nước và chuẩn bị đối phó với cuộc phản công của nhà Tống.

Năm 1076, quân Tống tiến xuống Đại Việt. Lý Thường Kiệt lựa chọn sông Như Nguyệt làm tuyến phòng thủ chủ yếu. Đây là vị trí có địa hình thuận lợi để ngăn chặn quân địch tiến về Thăng Long.

Quân Đại Việt xây dựng phòng tuyến, tổ chức lực lượng và kiên quyết chống trả nhiều đợt tiến công.

Giữa những ngày chiến đấu căng thẳng ấy, bài thơ thường được biết đến với câu mở đầu “Nam quốc sơn hà” xuất hiện trong truyền thống lịch sử như một lời khẳng định chủ quyền. Việc xác định chính xác tác giả và hoàn cảnh đọc bài thơ vẫn còn những điểm được các nguồn sử học thảo luận, nhưng bài thơ đã trở thành biểu tượng nổi bật của ý thức độc lập dân tộc.

Cuối cùng, quân Tống không thể vượt qua phòng tuyến Như Nguyệt và phải rút quân.

Lý Thường Kiệt không chỉ để lại một chiến thắng mà ông còn để lại một tư tưởng quân sự đặc biệt: bảo vệ đất nước đôi khi không bắt đầu bằng việc chờ địch đến, mà bằng việc chủ động tạo ra thế có lợi cho mình.