LÝ THƯỜNG KIỆT – NGƯỜI CHỈ HUY KIỆT XUẤT TRONG CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG QUÂN TỐNG

Lý Thường Kiệt (1019–1105) là một danh tướng nổi tiếng dưới triều Lý. Theo tư liệu của Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, ông vốn họ Ngô, tên Tuấn, tự là Thường Kiệt. Ông sinh ra trong một gia đình có truyền thống học hành và làm quan, từ nhỏ đã chăm đọc sách binh thư và luyện tập võ nghệ. Sau này, ông được vua Lý Thái Tổ nhận làm con nuôi và tên Lý Thường Kiệt được sử dụng từ đó.

Lý Thường Kiệt là người có nhiều đóng góp trong việc xây dựng và bảo vệ đất nước Đại Việt. Năm 1069, ông tham gia cuộc chinh phạt Chiêm Thành và lập được nhiều công lao. Sau khi Lý Thánh Tông qua đời năm 1072, Lý Nhân Tông lên ngôi khi còn nhỏ tuổi. Lý Thường Kiệt được giao trọng trách chỉ huy quân đội và trở thành một trong những người giữ vai trò quan trọng trong triều đình.

Trong những năm 1070, nhà Tống ráo riết chuẩn bị lực lượng và xây dựng các căn cứ quân sự ở khu vực biên giới nhằm chuẩn bị xâm lược Đại Việt. Trước tình hình đó, Lý Thường Kiệt chủ trương đối phó một cách chủ động. Ông cho rằng nếu chỉ ngồi yên chờ quân địch tiến sang thì sẽ gặp nhiều bất lợi, vì vậy cần tiến công trước để phá tan các căn cứ và lực lượng chuẩn bị xâm lược.

Năm 1075, quân Đại Việt do Lý Thường Kiệt chỉ huy tiến công các căn cứ của nhà Tống ở Khâm Châu, Liêm Châu và Ung Châu. Sau 42 ngày chiến đấu, quân Đại Việt chiếm được thành Ung Châu, phá hủy các cơ sở quân sự và kho tàng quan trọng của quân Tống. Sau khi hoàn thành mục tiêu, Lý Thường Kiệt chủ động rút quân về nước để chuẩn bị phòng thủ.

Sau đó, nhà Tống huy động lực lượng lớn tiến đánh Đại Việt. Lý Thường Kiệt dự đoán hướng tiến quân của quân Tống và cho xây dựng một hệ thống phòng thủ vững chắc ở phía nam sông Cầu, thường được gọi là phòng tuyến sông Như Nguyệt.

Năm 1077, quân Tống tiến đến bờ bắc sông Cầu nhưng không thể vượt qua phòng tuyến của quân Đại Việt. Lý Thường Kiệt đã tổ chức lực lượng phòng thủ, kết hợp địa hình tự nhiên với hệ thống chiến lũy để ngăn chặn quân địch.

Trong thời điểm cuộc chiến diễn ra quyết liệt, bài thơ “Nam quốc sơn hà” được truyền tụng là vang lên tại phòng tuyến, góp phần cổ vũ tinh thần chiến đấu của quân Đại Việt và khẳng định ý thức độc lập, chủ quyền của dân tộc.

Sau khi quân Tống bị tổn thất nặng và rơi vào tình trạng khó khăn, Lý Thường Kiệt chủ động đưa ra đề nghị giảng hòa để kết thúc chiến tranh, tránh tiếp tục gây tổn thất về người và của cho cả hai bên. Quân Tống sau đó rút khỏi Đại Việt.

Cuộc kháng chiến chống quân Tống năm 1075–1077 giành thắng lợi, bảo vệ vững chắc nền độc lập và chủ quyền của Đại Việt. Lý Thường Kiệt được đánh giá là một vị tướng có tài năng quân sự, tư duy chủ động và khả năng chỉ huy xuất sắc.

Câu chuyện về Lý Thường Kiệt để lại bài học sâu sắc về lòng yêu nước, tinh thần chủ động bảo vệ Tổ quốc, sự sáng tạo trong chỉ huy và ý chí giữ gìn độc lập dân tộc.

Nguồn:

Bảo tàng Lịch sử Quốc gia Việt Nam, “Lý Thường Kiệt, người chỉ huy kiệt xuất của cuộc kháng chiến chống quân Tống lần thứ hai”, ngày 18/04/2014.

Bảo tàng Lịch sử Quốc gia Việt Nam, “Kỷ niệm 937 năm cuộc kháng chiến chống quân Tống lần thứ hai thắng lợi (1077–2014)”.