Lý Thường Kiệt - người có công giúp đỡ cách mạng năm 1945
Lý Thường Kiệt (1019 – 1105), tên thật là Ngô Tuấn, tự Thường Kiệt, là đại danh tướng và nhà chính trị kiệt xuất thời nhà Lý. Ông nổi tiếng với chiến công “phá Tống, bình Chiêm” và bài thơ “Nam quốc sơn hà”, được xem là bản tuyên ngôn độc lập đầu tiên của Việt Nam
Lý Thường Kiệt
Lý Thường Kiệt (1019 – 1105), tên thật là Ngô Tuấn, tự Thường Kiệt, là đại danh tướng và nhà chính trị kiệt xuất thời nhà Lý. Ông nổi tiếng với chiến công “phá Tống, bình Chiêm” và bài thơ “Nam quốc sơn hà”, được xem là bản tuyên ngôn độc lập đầu tiên của Việt Nam .
Key facts
Tên thật: Ngô Tuấn
Năm sinh – mất: 1019 – 1105
Quê quán: Phường Thái Hòa, Thăng Long (Hà Nội nay)
Phục vụ: Ba triều vua – Lý Thái Tông, Lý Thánh Tông, Lý Nhân Tông
Tước hiệu: Việt Quốc công, Thái úy
Sự nghiệp và công lao
Sinh trong gia đình võ quan họ Ngô, Lý Thường Kiệt sớm thể hiện tài năng văn võ toàn diện. Ông khởi nghiệp dưới triều Lý Thái Tông với chức Hoàng môn chi hậu, rồi dần được trọng dụng qua ba triều Lý Thánh Tông và Lý Nhân Tông. Năm 1069, ông chỉ huy chinh phạt Chiêm Thành, mở rộng lãnh thổ Đại Việt tới Quảng Bình – Quảng Trị. Đỉnh cao sự nghiệp là cuộc kháng chiến chống nhà Tống (1075 – 1077): ông chủ trương “tiên phát chế nhân”, đánh sang Khâm, Liêm, Ung Châu, phá tan hậu cần địch rồi lập phòng tuyến sông Như Nguyệt – phòng tuyến Như Nguyệt chặn đứng mười vạn quân Tống .
Bài thơ “Nam quốc sơn hà”
Trong thời điểm ác liệt của trận Như Nguyệt, ông cho đọc vang bài Nam quốc sơn hà, khẳng định chủ quyền dân tộc, cổ vũ sĩ khí. Bài thơ được xem là “thiên cổ hùng văn” và là biểu tượng tinh thần độc lập Việt Nam .
Đức độ và di sản
Ngoài tài thao lược, Lý Thường Kiệt còn nổi tiếng mộ đạo, quan tâm dân sinh khi làm tổng trấn Thanh Hóa, cho dựng chùa Linh Xứng, Báo Ân, khuyến khích nghề đá ở Nhồi . Ông mất năm 1105, được truy tặng Thái úy Việt Quốc công. Nhiều đền thờ, tượng đài, đường phố và trường học mang tên ông, tưởng nhớ bậc anh hùng đã góp phần củng cố nền độc lập Đại Việt thời thịnh trị nhà Lý.
