LÝ THƯỜNG KIỆT – NGƯỜI TƯỚNG TỪNG ĐÁNH GIẶC TRƯỚC CỬA NHÀ

Lịch sử Việt Nam thời nhà Lý ghi dấu Lý Thường Kiệt như một vị tướng có tư duy quân sự đặc biệt, nhất là trong cuộc đối đầu với nhà Tống ở thế kỷ XI. Ông sinh năm 1019, mất năm 1105, tên thật là Ngô Tuấn, sau được ban quốc tính họ Lý và thường được gọi là Lý Thường Kiệt. Ông phục vụ qua các triều vua Lý Thái Tông, Lý Thánh Tông và Lý Nhân Tông, trải qua nhiều vị trí quan trọng trong triều đình và quân đội. Điều làm nên dấu ấn đặc biệt của ông không chỉ là tài cầm quân mà còn là cách nhìn nhận tình hình rất chủ động. Khi nhà Tống chuẩn bị những hoạt động quân sự nhằm gây sức ép với Đại Việt, triều đình nhà Lý đứng trước một tình thế nguy hiểm. Thay vì chỉ chờ quân Tống tiến xuống rồi mới chống đỡ, Lý Thường Kiệt chủ trương tiến công trước vào những căn cứ hậu cần và quân sự quan trọng của đối phương ở Ung Châu, Khâm Châu và Liêm Châu vào cuối năm 1075, đầu năm 1076. Đây là một quyết định quân sự táo bạo, thường được biết đến với tư tưởng “tiên phát chế nhân”, tức chủ động ra tay trước để phá thế chuẩn bị của đối phương. Điều đáng chú ý là mục tiêu của cuộc tiến công không phải mở rộng lãnh thổ mà nhằm phá tan các căn cứ chuẩn bị chiến tranh của nhà Tống rồi rút quân về. Sau khi hoàn thành mục tiêu, quân Đại Việt trở về chuẩn bị phòng thủ. Chính cách đánh này cho thấy Lý Thường Kiệt không chỉ là một vị tướng biết chiến đấu mà còn có khả năng nhìn chiến tranh từ góc độ chiến lược. Ông hiểu rằng nếu để đối phương chuẩn bị đầy đủ rồi đưa một lực lượng lớn tiến xuống Đại Việt, đất nước sẽ phải đối diện với một cuộc chiến khó khăn hơn nhiều. Vì vậy, việc chủ động phá thế chuẩn bị của đối phương giúp Đại Việt có thêm thời gian và điều kiện để tổ chức phòng thủ. Sau cuộc tiến công sang đất Tống, quân Tống tiến hành cuộc xâm lược Đại Việt với lực lượng lớn. Lý Thường Kiệt đã tổ chức phòng tuyến trên sông Như Nguyệt, nay thường được xác định thuộc khu vực sông Cầu ở Bắc Ninh và Bắc Giang. Tại đây, quân Đại Việt vừa phòng thủ vừa chủ động sử dụng nhiều biện pháp làm suy yếu tinh thần và sức chiến đấu của đối phương. Cuộc chiến kéo dài và cuối cùng quân Tống phải rút lui. Thành công của Lý Thường Kiệt nằm ở việc ông kết hợp được tiến công và phòng thủ, chủ động tạo thế trước khi đối phương tiến xuống, sau đó xây dựng một phòng tuyến vững chắc để ngăn chặn cuộc xâm lược. Từ câu chuyện này, thế hệ trẻ hôm nay có thể nhìn thấy một bài học quan trọng về tư duy chủ động. Trong bất kỳ công việc nào, người chỉ biết chờ vấn đề xảy ra rồi mới xử lý thường sẽ gặp nhiều khó khăn hơn người biết dự đoán và chuẩn bị từ trước. Lý Thường Kiệt đã nhìn thấy nguy cơ, phân tích tình hình và đưa ra phương án phù hợp với điều kiện của Đại Việt. Chính tư duy ấy đã giúp ông trở thành một trong những danh tướng tiêu biểu của lịch sử dân tộc. Khi nhắc đến Lý Thường Kiệt, vì vậy, chúng ta không chỉ nhớ đến những trận đánh mà còn nhớ đến một vị tướng biết nhìn xa, biết chủ động và biết đặt lợi ích của đất nước lên hàng đầu.