Lý Thường Kiệt và Bài thơ thần bên sông Như Nguyệt

Lý Thường Kiệt là một nhà quân sự, nhà chính trị lỗi lạc thời Lý, người đã ghi dấu ấn với chiến lược "tiên phát chế nhân". Khi nhà Tống có âm mưu xâm lược Đại Việt vào thế kỷ XI, ông đã chủ động đem quân đánh sang các căn cứ hậu cần của giặc tại Ung Châu (Trung Quốc) để phá tan sự chuẩn bị của chúng rồi rút về phòng ngự. Ông cho xây dựng phòng tuyến sông Như Nguyệt (sông Cầu) cực kỳ kiên cố để chặn đứng đường tiến của đại quân Quách Quỳ. Tại đây, cuộc chiến diễn ra vô cùng ác liệt, quân Tống dù đông mạnh nhưng không thể vượt qua được bức tường thành sống của quân dân nhà Lý. Giữa lúc tinh thần binh sĩ đang căng thẳng, vào một đêm tối, từ trong đền thờ thần sông bên cạnh chiến tuyến, một giọng nói hào sảng vang lên đọc bài thơ: "Nam quốc sơn hà Nam đế cư...". Bài thơ khẳng định chủ quyền của người Nam là do "thiên thư" (sách trời) định sẵn, kẻ thù xâm lược nhất định sẽ chuốc lấy bại vong. Tiếng ngâm thơ giữa đêm khuya đã thổi bùng ngọn lửa quyết chiến trong lòng mỗi binh sĩ, khiến quân địch hoang mang khiếp sợ vì tưởng có thần linh giúp đỡ nước Việt. Chớp thời cơ, Lý Thường Kiệt cho quân vượt sông tấn công tổng lực, đánh tan quân Tống, buộc chúng phải xin hòa và rút quân về nước. Bài thơ thần sau này được coi là bản Tuyên ngôn Độc lập đầu tiên của dân tộc Việt Nam.