LÝ THƯỜNG KIỆT VÀ BẢN TUYÊN NGÔN ĐỘC LẬP BÊN SÔNG NHƯ NGUYỆT
Nguyễn Hà Thu
Trong hào khí ngút trời của thời đại Đại Việt thế kỷ XI, Thái úy Lý Thường Kiệt nổi lên như một thiên tài quân sự, nhà chính trị kiệt xuất với tầm nhìn chiến lược vượt thời đại và một tâm hồn chí lớn vì sông núi.
Năm 1075, trước nguy cơ nhà Tống đang ráo riết chuẩn bị binh lương tại Ung Châu, Khâm Châu để xâm lược nước ta, Thái úy Lý Thường Kiệt đã đưa ra một quyết định quân sự táo bạo và kinh điển: “Nối giáo cho người, sao bằng đánh trước để phá thế mạnh của giặc”. Bằng chiến lược “tiên phát chế nhân” (chủ động tiến đánh trước), ông chỉ huy quân dân Đại Việt bất ngờ tập kích sang tận đất Tống, phá hủy các căn cứ hậu cần trọng yếu của địch rồi chủ động rút quân về nước lập tuyến phòng thủ. Chiến dịch này đã làm phá sản kế hoạch đánh nhanh thắng nhanh của kẻ thù ngay từ khi chưa bắt đầu.
Trở về nước, ông cho xây dựng tuyến phòng thủ chiến lược dọc sông Như Nguyệt (sông Cầu). Cuối năm 1076, khi hàng chục vạn quân Tống do Quách Quỳ chỉ huy tràn sang, chúng đã bị chặn đứng hoàn toàn trước hệ thống chiến lũy kiên cố của ta.
Giữa những ngày chiến sự giằng co căng thẳng tại sông Như Nguyệt, khi tinh thần quân sĩ cần một điểm tựa tâm linh và ý chí sắt đá, từ trong đền thờ hai vị thần Trương Hồng, Trương Hát bên sông, một bài thơ vang vọng đêm đen đã xuất hiện:
“Nam quốc sơn hà Nam đế cư, Tiệt nhiên định phận tại thiên thư. Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm, Nhữ đẳng hành khán thủ bại hư.”
(Sông núi nước Nam vua Nam ở/ Vạch rõ ranh giới tại sách trời/ Cớ sao lũ giặc sang xâm phạm/ Chúng mày nhất định sẽ tan tành).
Bài thơ thần không chỉ là khúc ca khích lệ tinh thần quyết chiến của quân dân Đại Việt mà còn là bản Tuyên ngôn Độc lập đầu tiên của dân tộc. Bài thơ khẳng định chủ quyền lãnh thổ thiêng liêng, tính chính nghĩa của cuộc chiến đấu và đập tan ý chí xâm lược của kẻ thù. Tiếp đó, bằng sự kết hợp tài tình giữa tiến công quân sự và chủ động mở đường hòa hiếu, Lý Thường Kiệt đã buộc nhà Tống phải rút quân trong danh dự, giữ vững độc lập cho dân tộc.
Tầm nhìn chiến lược vượt thời đại cùng khí phách sắt đá trong Bài thơ thần của Lý Thường Kiệt vẫn mãi là ngọn đuốc soi đường cho lòng tự hào và bản lĩnh dựng nước, giữ nước của muôn đời sau.
