Lý Thường Kiệt và Bản Tuyên ngôn Độc lập Sông Cầu (1077)

Lý Thường Kiệt, nhà quân sự kiệt xuất thời nhà Lý, đã thể hiện tài năng cả trong chiến lược "tiên phát chế nhân" (đánh sang đất Tống trước để chặn địch) và trong chiến thuật phòng ngự kiên cố trên đất Đại Việt. Khi quân Tống tiến đánh, ông đã cho xây dựng phòng tuyến chủ yếu dựa trên sông Cầu (còn gọi là phòng tuyến Như Nguyệt) vào năm 1077.

Phòng tuyến này không chỉ là một hệ thống công sự quân sự mà còn là một chiến lược tâm lý sâu sắc. Lý Thường Kiệt đã bố trí quân đội dựa vào địa hình tự nhiên hiểm trở, củng cố bằng các đồn lũy vững chắc, khiến quân Tống dù đông cũng không thể vượt sông. Đặc biệt, để củng cố tinh thần chiến đấu của quân sĩ và dân chúng, ông đã cho người ngâm vang bài thơ nổi tiếng:

Bài thơ này, được coi là bản Tuyên ngôn Độc lập đầu tiên của Việt Nam, đã khẳng định chủ quyền lãnh thổ là ý trời đã định, tăng cường ý chí quyết chiến của toàn dân tộc. Quân Tống, sau nhiều lần tấn công thất bại và bị tiêu hao, đã buộc phải chấp nhận đàm phán và rút quân về nước. Chiến thắng này đã bảo vệ vững chắc nền độc lập tự chủ của Đại Việt.