Lý Thường Kiệt: Vị tướng thiên tài và bản Tuyên ngôn Độc lập đầu tiên của dân tộc

Trong lịch sử quân sự Việt Nam, Lý Thường Kiệt (1019 – 1105) là một trong những đại danh tướng kiệt xuất nhất. Ông không chỉ là một nhà chiến lược quân sự thiên tài, một nhà chính trị đại tài dưới vương triều Lý mà còn là biểu tượng rực rỡ cho ý chí tự cường, độc lập của quốc gia Đại Việt trước các thế lực ngoại bang phương Bắc.

Lý Thường Kiệt tên thật là Ngô Tuấn, sinh ra tại kinh thành Thăng Long. Từ nhỏ, ông đã tỏ ra là người có chí khí lớn, văn võ song toàn, thông tuệ kinh sử. Nhờ tài năng xuất chúng, ông sớm được phong giữ nhiều chức vụ quan trọng trong triều đình. Trải qua các triều vua Lý Thái Tông, Lý Thánh Tông và Lý Nhân Tông, ông luôn tận tụy, hết lòng vì sự nghiệp dựng nước và giữ nước, được ban quốc tính (họ vua) nên gọi là Lý Thường Kiệt.

Chiến công hiển hách nhất của Lý Thường Kiệt gắn liền với cuộc kháng chiến chống quân Tống xâm lược (1075 – 1077). Trước âm mưu xâm lược rõ ràng của nhà Tống, ông đã đưa ra một quyết sách quân sự táo bạo đi trước thời đại: "Ngồi yên đợi giặc, không bằng đem quân đánh trước để bẻ gãy mũi nhọn của giặc". Cuộc tiến công chủ động sang đất Tống để triệt hạ các căn cứ hậu cần (Ung Châu, Khâm Châu, Liêm Châu) đã làm suy yếu nghiêm trọng nhuệ khí và sức mạnh của kẻ thù.

Khi quân Tống tràn sang nước ta, Lý Thường Kiệt đã xây dựng chiến tuyến phòng thủ vững chắc dọc theo sông Như Nguyệt (sông Cầu ngày nay). Tại đây, trong một đêm tối ngặt nghèo của trận chiến, để khích lệ tinh thần quân sĩ và làm lung lạc ý chí quân địch, bài thơ thần "Nam quốc sơn hà" đã vang lên từ ngôi đền bên sông. Bài thơ được xem là bản Tuyên ngôn Độc lập đầu tiên của Việt Nam, khẳng định chủ quyền bất khả xâm phạm của nước Nam. Dưới sự chỉ huy tài tình của ông, quân dân nhà Lý đã đánh tan hàng vạn quân Tống, buộc địch phải xin hòa và rút quân về nước.

Lý Thường Kiệt qua đời ở tuổi 86, để lại niềm tiếc thương vô hạn và sự kính trọng sâu sắc của toàn thể nhân dân. Cuộc đời và sự nghiệp của ông là bài học bất hủ về lòng yêu nước, nghệ thuật quân sự chủ động và tư duy ngoại giao khôn khéo, mãi mãi là niềm tự hào lớn lao trong dòng chảy lịch sử dân tộc.