Lý Triện và những chiến công tiên phong giải phóng dải đất Bắc Bộ
Trường Đại học Hải Dương
Lý Triện và những chiến công tiên phong giải phóng dải đất Bắc Bộ
Trong cuộc tiến quân ra Bắc lịch sử của nghĩa quân Lam Sơn năm 1426, Lý Triện là một trong những vị chủ tướng dũng mãnh và lập nhiều chiến công hiển hách nhất. Tên tuổi của ông gắn liền với các trận đánh mở đường, đập tan hệ thống phòng thủ của quân Minh ở cửa ngõ Tây Bắc và cùng các danh tướng làm nên chiến thắng Tốt Động – Chúc Động lẫy lừng.
Lý Triện quê ở huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa. Ông là con trai của danh tướng Lý Bàn – một hào trưởng uy tín vùng núi rừng Thanh Hóa. Thừa hưởng truyền thống gia đình và khí chất thượng võ, Lý Triện gia nhập lực lượng Lam Sơn từ rất sớm và nhanh chóng trở thành vị tướng tin cậy của Bình Định Vương Lê Lợi nhờ lòng dũng cảm, sự quyết đoán và khả năng tác chiến cơ động.
Năm 1426, khi nghĩa quân Lam Sơn chuyển sang giai đoạn tổng tấn công ra Bắc, Lý Triện được giao chỉ huy một trong ba cánh quân chủ lực tiến về khu vực Tây Bắc (Tuyên Quang, Hưng Hóa, Quốc Oai, Hà Đông ngày nay). Nhiệm vụ của cánh quân do ông chỉ huy vô cùng nặng nề: vừa đánh chiếm các đồn bốt ngoại vi của địch, vừa ngăn chặn các ngả đường viện binh từ Vân Nam sang, đồng thời vận động nhân dân đồng bằng sông Hồng đứng lên hưởng ứng kháng chiến.
Với lối đánh bất ngờ, dũng mãnh và linh hoạt, Lý Triện đã chỉ huy nghĩa quân liên tục quét sạch các đồn bốt địch ở Ninh Kèo, Ninh Bình, Hà Đông. Ông nổi tiếng với chiến thuật đánh tập kích đêm, đánh vận động, gieo rắc sự hoảng loạn cho quân đô hộ nhà Minh.
Tại đại chiến Tốt Động – Chúc Động (11/1426), Lý Triện là người đóng vai trò then chốt trong việc dụ đại quân của Vương Thông lọt vào trận địa mai phục. Ông cùng Đinh Lễ và Nguyễn Xí phối hợp chặt chẽ, chỉ huy các cánh quân xông ra chặn đầu, khóa đuôi và tiêu diệt hoàn toàn lực lượng chủ lực của địch. Chiến công này đã góp phần quyết định giải phóng phần lớn dải đất Bắc Bộ, dồn quân Minh vào thế co cụm cố thủ tuyệt vọng trong thành Đông Quan.
Đầu năm 1427, trong một trận giao tranh ác liệt với lực lượng cố thủ của quân Minh ở khu vực Tây Mỗ (Từ Liêm, Hà Nội ngày nay), Lý Triện đã dũng cảm chiến đấu đến giọt máu cuối cùng và anh dũng hy sinh trên chiến trường ở độ tuổi tràn đầy tài năng.
Sự hy sinh của Lý Triện là một tổn thất lớn cho nghĩa quân Lam Sơn ngay trước thềm chiến thắng hoàn toàn. Triều đình nhà Lê sau đó đã truy phong ông làm Khai quốc công thần, phong chức Nhập nội Thiếu úy và lập đền thờ ghi nhớ công ơn. Danh tướng Lý Triện sống mãi trong lịch sử như một biểu tượng tiên phong, dũng mãnh và kiên cường của quân đội Lam Sơn trong sự nghiệp giải phóng dân tộc.
