Lý Tự Trọng (1914 – 1931): Ngọn Lửa Tuổi 17 Và Lời Thề Bất Tử Của Thế Hệ Trẻ Việt Nam

Họ và tên: Đinh Ngọc An

Lớp: 10A1

Trường: THPT Thuận Châu

Địa chỉ: xã Thuận Châu, tỉnh Sơn La

Anh hùng liệt sĩ Lý Tự Trọng tên thật là Lê Hữu Trọng (thường gọi là Lê Văn Trọng), sinh ngày 20/10/1914 tại Bản Mạy, tỉnh Nakhon Phanom, Vương quốc Thái Lan (vùng Đông Bắc nước Xiêm cũ) trong một gia đình Việt kiều có truyền thống yêu nước. Cha anh là ông Lê Hữu Đạt, quê ở làng Kẻ Vẹt (nay là xã Việt Tiến, huyện Thạch Hà, tỉnh Hà Tĩnh); mẹ là bà Nguyễn Thị Sờm quê ở Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh. Do sự truy lùng gắt gao của thực dân Pháp đối với các phong trào yêu nước thời kỳ trước, gia đình cùng hàng chục nghìn đồng bào miền Trung phải lưu vong sang Thái Lan vừa cày cấy, vừa nuôi dưỡng ý chí phục quốc. Khi chừng 4-5 tuổi, anh được đưa đến ở trong gia đình ông bà Cựu Tuấn (đồng chí thân tín trong “Quang phục quân”) để bố mẹ tập trung lo việc nước. Hơn 6 tuổi, anh được đến trường do các nhà lãnh đạo Việt Nam Quang phục Hội mở ở Bản Mạy, được học lịch sử nước Nam, thơ văn yêu nước cũng như tiếng Hán, tiếng Thái.

Năm 1925, khi Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên thành lập ở Quảng Châu (Trung Quốc), thực hiện chỉ đạo của đồng chí Lý Thụy (tức Nguyễn Ái Quốc), Lê Hữu Trọng là một trong tám thiếu niên được lựa chọn sang Quảng Châu học tập. Tại đây, anh được đồng chí Lý Thụy trực tiếp giáo dục, rèn luyện trong nhóm “Thiếu niên tiền phong Việt Nam” – tổ chức thiếu niên cộng sản đầu tiên của cách mạng Việt Nam. Vốn có tư chất thông minh, ham học và kỷ luật tốt, anh được đổi tên thành Lý Tự Trọng để đảm bảo hoạt động bí mật, thông thạo tiếng Trung và được cử làm liên lạc cho Tổng bộ Hội.

Tháng 4/1927, sau khi khởi nghĩa Quảng Châu thất bại, nhóm thanh niên Việt Nam bị bắt giam và một số chiến sĩ tạm lánh về nước. Đến giữa năm 1929, khi các tổ chức cộng sản ra đời, Lý Tự Trọng được cử về nước hoạt động tại Sài Gòn – Chợ Lớn. Dưới bí danh Nguyễn Huy, anh xin làm công nhân hãng than để vận động thanh niên, tham gia tổ chức các cuộc mít tinh, Hội nghị công nhân Đông Dương, đồng thời đảm nhận nhiệm vụ liên lạc trong và ngoài nước cho Xứ ủy Nam Kỳ. Sang năm 1930, khi Trung ương Đảng về đóng trụ sở tại Sài Gòn, anh trực tiếp làm việc với các đồng chí Trần Phú, Ngô Gia Tự, làm nhiệm vụ liên lạc trọng yếu giữa cơ sở Đảng trên tàu quốc tế với Xứ ủy, đồng thời nghiên cứu tình hình thanh niên để chuẩn bị thành lập Đoàn Thanh niên cộng sản.

Ngày 08/02/1931, nhân dịp kỷ niệm một năm khởi nghĩa Yên Bái, Xứ ủy Nam Kỳ tổ chức buổi tuyên truyền kêu gọi liên minh công – nông tại Sài Gòn do đồng chí Phan Bôi làm trưởng ban tổ chức, còn Lý Tự Trọng nhận nhiệm vụ bảo vệ. Khi đồng chí Phan Bôi đứng lên diễn thuyết trước đám đông, cảnh sát và tên mật thám ác ôn Legrand lao vào bắt giữ. Trong tình thế hiểm nghèo để cứu đồng chí của mình, Lý Tự Trọng đã dũng cảm rút súng bắn gục tên mật thám.

Sau sự kiện chấn động đó, anh bị thực dân Pháp bắt giữ, tra tấn dã man tại bốt Catinat và Khám lớn Sài Gòn, nhưng địch hoàn toàn không khai thác được thông tin gì ngoài cái tên Nguyễn Huy. Bất chấp việc anh chưa đầy 17 tuổi, chính quyền thực dân Pháp ở Đông Dương vẫn mở phiên tòa đại hình và kết án tử hình anh.

Trong những ngày cuối cùng tại xà lim án chém, Lý Tự Trọng vẫn giữ vững tinh thần lạc quan, tập thể dục, đọc Truyện Kiều và động viên các bạn tù, khiến bọn cai ngục phải khâm phục gọi anh là “Ông Nhỏ” hay “con người gang thép”. Tối ngày 20/11/1931 (rạng sáng ngày 21/11/1931), trước giờ bước lên máy chém tại Khám lớn Sài Gòn, khi toàn khám náo động và hô khẩu hiệu phản đối, anh vẫn bình tĩnh, ung dung bước đi, hiên ngang hô vang: “Đảng Cộng sản Đông Dương muôn năm!”, “Việt Nam, Việt Nam độc lập muôn năm!”, “Cách mạng Việt Nam thành công muôn năm!” trước khi cất lên những lời ca từ bài Quốc tế ca.

Sự hy sinh anh dũng của Anh hùng liệt sĩ Lý Tự Trọng đã trở thành biểu tượng cao đẹp của chủ nghĩa anh hùng cách mạng, là ngọn lửa thiêng liêng hiệu triệu các thế hệ thanh niên Việt Nam đứng lên đấu tranh giải phóng dân tộc và thống nhất đất nước.