Lý Tự Trọng

Con đường của thanh niên chỉ có thể là con đường cách mạng, không thể có con đường nào khác". Câu nói ấy không chỉ là lời tuyên ngôn đanh thép trước tòa án thực dân, mà còn là ánh sáng soi đường cho biết bao thế hệ thanh niên Việt Nam suốt gần một thế kỷ qua. Người thốt ra lời khẳng định vĩ đại ấy là Lý Tự Trọng – một thanh niên anh hùng đã hy sinh khi tuổi đời mới tròn mười bảy. Lý Tự Trọng, tên thật là Lê Hữu Trọng, sinh năm 1914 trong một gia đình yêu nước tại tỉnh Nakhon Phanom, Thái Lan. Sinh ra trong cảnh lưu vong, từ khi còn nằm nôi, anh đã được nghe những câu chuyện kể về nỗi đau mất nước, về sự tàn bạo của giặc Pháp trên quê hương Việt Nam. Chính hoàn cảnh đó đã sớm hun đúc trong anh một ý chí sắt đá. Năm 1926, khi mới 12 tuổi, anh là một trong tám thiếu niên ưu tú được tổ chức chọn sang Quảng Châu (Trung Quốc) để học tập. Tại đây, anh may mắn được sống gần gũi và nhận được sự chỉ dạy trực tiếp của đồng chí Nguyễn Ái Quốc. Chính Bác Hồ là người đã đặt tên cho anh là Lý Tự Trọng (họ Lý là để ngụy trang như những người con trong gia đình của lãnh tụ Lý Thụy – một bí danh của Bác). Trong những ngày tháng ở Quảng Châu, Lý Tự Trọng không chỉ học văn hóa mà còn học về lý luận cách mạng, học cách làm việc khoa học và bí mật. Anh sớm bộc lộ tư chất thông minh, thông thạo nhiều ngoại ngữ như tiếng Trung, tiếng Pháp và tiếng Anh. Đây là hành trang quý báu để anh trở về phục vụ quê hương. Năm 1929, giữa lúc phong trào cách mạng trong nước đang sục sôi, Lý Tự Trọng được cử về nước hoạt động tại Sài Gòn với bí danh "Trọng". Nhiệm vụ của anh là làm liên lạc, vận chuyển tài liệu và bảo vệ các đồng chí lãnh đạo Trung ương Đảng. Sài Gòn những năm 1930 là một chảo lửa, nơi mật thám Pháp dày đặc như mạng nhện. Lý Tự Trọng phải đóng vai một người bồi bếp, lúc lại là người bán hàng rong để qua mắt kẻ thù. Có những lần, anh phải giấu tài liệu mật vào những nơi không ai ngờ tới, đạp xe hàng chục cây số dưới sự theo dõi sát sao của giặc để chuyển lệnh của Đảng đến các cơ sở. Sự mưu trí, dũng cảm của anh đã giúp mạch máu giao thông của Đảng được thông suốt, bảo đảm an toàn cho nhiều cán bộ cấp cao trong những giai đoạn khó khăn nhất. Sự kiện chấn động nhất trong cuộc đời hoạt động của anh diễn ra vào ngày 8 tháng 2 năm 1931. Tại sân vận động Larégnère (Sài Gòn), nhân buổi mít tinh kỷ niệm một năm khởi nghĩa Yên Bái, khi một đồng chí của ta đang diễn thuyết trước quần chúng, tên mật thám Pháp Le Grand đã lao tới hòng bắt giữ. Không một chút do dự, để bảo vệ đồng chí và bảo vệ bí mật của tổ chức, Lý Tự Trọng đã rút súng bắn chết tên mật thám hung ác. Anh bị giặc bắt ngay sau đó. Trong lao tù "Khám Lớn Sài Gòn", thực dân Pháp đã dùng mọi cực hình dã man nhất để tra tấn một thiếu niên 17 tuổi. Chúng dùng điện, dùng gậy sắt, dùng những đòn roi tàn khốc nhất hòng buộc anh khai ra tổ chức. Thế nhưng, kẻ thù đã hoàn toàn thất bại. Trước những đòn roi, Lý Tự Trọng chỉ có một câu trả lời duy nhất là nụ cười ngạo nghễ và sự im lặng thép. Thậm chí, anh còn tận dụng thời gian trong tù để dạy tiếng Việt cho những người bạn tù khác, động viên họ giữ vững niềm tin vào ngày mai tươi sáng. Không thể khuất phục bằng đòn roi, thực dân Pháp đưa anh ra xét xử. Tại phiên tòa, lũ quan tòa thực dân mỉa mai rằng anh còn quá trẻ, hành động bồng bột và hứa sẽ tha chết nếu anh biết hối cải. Chính tại đây, giữa vòng vây của kẻ thù, Lý Tự Trọng đã dõng dạc thốt lên những lời vàng ngọc: "Tôi hành động không phải là không suy nghĩ. Tôi chưa đến tuổi trưởng thành thật, nhưng tôi đã đủ trí khôn để hiểu rằng con đường của thanh niên chỉ có thể là con đường cách mạng, không thể có con đường nào khác." Câu nói ấy như một tiếng sét đánh thẳng vào mặt quân thù, đồng thời là một hồi chuông tỉnh thức cho toàn bộ thanh niên Việt Nam lúc bấy giờ. Nó khẳng định một chân lý: Tuổi trẻ không đo bằng năm tháng sống trên đời, mà đo bằng lý tưởng mà họ phụng sự. Ngày 21 tháng 11 năm 1931, thực dân Pháp hèn hạ đem anh đi xử tử vào lúc rạng sáng để tránh sự phẫn nộ của nhân dân. Bước lên máy chém, anh vẫn giữ phong thái ung dung, hiên ngang. Anh hát vang bài Quốc tế ca, tiếng hát của anh át cả tiếng máy chém, vang vọng khắp khám đường, truyền thêm sức mạnh cho những người đồng chí còn lại. Anh ngã xuống, nhưng tinh thần của anh đã hóa thành mây trắng, thành gió ngàn, thấm đẫm vào lòng đất mẹ. Ngọn đuốc soi đường cho thế hệ hôm nay Lý Tự Trọng đã ra đi ở tuổi 17, cái tuổi mà nhiều người còn đang trong vòng tay bao bọc của gia đình. Nhưng sự hy sinh của anh đã để lại một di sản tinh thần vô giá. Anh đã định nghĩa lại khái niệm về "sống đẹp" cho tuổi trẻ. Sống đẹp không phải là hưởng thụ cá nhân, mà là sống có lý tưởng, có trách nhiệm với vận mệnh của dân tộc Ngày nay, khi đất nước đã hòa bình và đang trên đà phát triển, câu nói của Lý Tự Trọng vẫn còn nguyên giá trị. Con đường cách mạng của thanh niên thời đại mới chính là con đường làm chủ công nghệ, trí tuệ, là con đường đưa Việt Nam hùng cường trên bản đồ thế giới. Mỗi khi nhắc đến cái tên Lý Tự Trọng, chúng ta lại thêm tự hào và tự hứa với lòng mình phải sống sao cho xứng đáng với những giọt máu đào mà anh đã đổ xuống cho màu cờ Tổ quốc thêm đỏ thắm