LÝ TỰ TRỌNG: BỨC TƯỢNG ĐÀI VỀ LÝ TƯỞNG SỐNG VÀ TUỔI TRẺ ANH HÙNG
Lịch sử đấu tranh giành độc lập của dân tộc Việt Nam đã khắc ghi tên tuổi của biết bao người con ưu tú, những thế hệ thanh niên sẵn sàng hiến dâng cả thanh xuân và máu xương để bảo vệ non sông. Nhắc đến những biểu tượng sáng ngời của tinh thần yêu nước và chí khí kiên cường ngay từ khi tuổi đời còn rất trẻ, người ta lập tức nghĩ đến người đoàn viên thanh niên cộng sản đầu tiên – anh hùng Lý Tự Trọng.
Lý Tự Trọng tên thật là Lê Văn Trọng (còn có tên gọi khác là Lê Hữu Trọng), sinh năm 1914 tại bản Mà Lò, xã Đại Bản, huyện Nakhon Phanom, Thái Lan, trong một gia đình Việt kiều yêu nước quê gốc ở xã Việt Xá, huyện Thạch Hà, tỉnh Hà Tĩnh. Sớm hấp thụ truyền thống cách mạng từ gia đình và cộng đồng người Việt nơi xứ người, từ khi còn là một thiếu niên, ông đã được giác ngộ lý tưởng cách mạng. Năm 1926, khi mới 12 tuổi, ông được đưa về nước, tham gia tổ chức Hội Thanh niên Cách mạng Đồng chí ở Quảng Châu (Trung Quốc), làm nhiệm vụ liên lạc, giao dịch và vận động cách mạng.
Với sự thông minh, nhanh trí và thành thạo ngoại ngữ (cả tiếng Thái, tiếng Trung lẫn tiếng Anh), Lý Tự Trọng được giao nhiệm vụ vô cùng quan trọng là làm giao liên quốc tế, chuyển nhận tài liệu bí mật giữa Tổng bộ Thanh niên Cách mạng Đồng chí và xứ ủy Nam Kỳ. Dưới vỏ bọc của một thiếu niên làm thuê, ông đã vượt qua nhiều vòng vây kiểm gắt gao của mật thám Pháp để hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao, bảo vệ an toàn cho các đồng chí lãnh đạo Đảng.
Bước ngoặt bi tráng và oanh liệt nhất trong cuộc đời ngắn ngủi của ông diễn ra vào ngày 8 tháng 2 năm 1931. Trong một cuộc mít tinh kỷ niệm một năm cuộc khởi nghĩa Yên Bái được tổ chức tại Sài Gòn, để bảo vệ cho các đồng chí đang diễn thuyết trước đông đảo quần chúng, Lý Tự Trọng đã dũng cảm nổ súng bắn hạ tên mật thám khét tiếng Legrand khi hắn lao vào vây bắt người. Hành động táo bạo ấy đã tạo điều kiện cho đồng chí lãnh đạo rút lui an toàn, nhưng bản thân ông đã sa vào tay giặc.
Kẻ thù tưởng rằng bắt được một thiếu niên mới 17 tuổi sẽ dễ dàng khai thác được những thông tin cốt lõi về tổ chức cách mạng. Thế nhưng, chúng đã lầm to. Tại bốt cảnh sát và các nhà tù thực dân, dù bị tra tấn dã man bằng đủ mọi thứ cực hình tàn khốc nhất, Lý Tự Trọng vẫn giữ vững khí tiết của một người chiến sĩ cộng sản. Trước tòa án thực dân, với thái độ hiên ngang, dõng dạc, ông không hề tỏ ra sợ hãi mà ngược lại, chính ông đã biến vành móng ngựa của kẻ thù thành diễn đàn tố cáo tội ác của đế quốc. Câu nói bất hủ của ông trước tòa đã làm chấn động dư luận lúc bấy giờ và vang dội mãi về sau: "Con đường của thanh niên chỉ là con đường cách mạng, không thể có con đường nào khác".
Không thể khuất phục được ý chí sắt đá của người thiếu niên kiên cường, thực dân Pháp đã bất chấp công luận và luật pháp quốc tế, vội vã đưa ông lên máy chém tại Sài Gòn vào lúc rạng sáng ngày 21 tháng 11 năm 1931 khi ông chưa tròn 18 tuổi. Trước giờ phút hy sinh oanh liệt, ông vẫn giữ vững thái độ bình thản, ngẩng cao đầu và hào hứng hát vang bài Quốc tế ca.
Sự hy sinh anh dũng của Lý Tự Trọng đã thổi bùng ngọn lửa căm thù giặc và tinh thần yêu nước trong lòng nhân dân ta, trở thành khúc tráng ca bất tử về thế hệ trẻ Việt Nam thời đại mới. Tên tuổi của ông đã trở thành biểu tượng thiêng liêng, là ngọn đuốc soi đường cho các thế hệ thanh thiếu niên noi theo trên chặng đường xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
