Lý Tự Trọng – "Chân lý của thanh niên"

Lý Tự Trọng (tên thật là Lê Hữu Trọng) sinh ra trong một gia đình yêu nước tại Thái Lan. Ngay từ khi còn nhỏ, anh đã bộc lộ tư chất thông minh và lòng nồng nàn yêu nước. Năm 1926, khi mới 12 tuổi, anh được chọn vào nhóm "Thiếu niên tiền phong Việt Nam" tại Quảng Châu và được đích thân Bác Hồ (lúc đó lấy tên là Lý Thụy) dìu dắt, đặt cho họ Lý. Đến năm 1929, anh trở về Sài Gòn với nhiệm vụ thiết lập hệ thống liên lạc, vận động thanh niên và công nhân tham gia cách mạng. Trong mắt kẻ thù, anh chỉ là một "thằng nhỏ" bồi bàn hay người đưa thư chạy dọc các con phố Sài Gòn, nhưng thực tế, anh là một mắt xích quan trọng, đầy mưu trí của Đảng.

Sự kiện chấn động diễn ra vào ngày 8/2/1931. Trong một buổi mít tinh kỷ niệm cuộc khởi nghĩa Yên Bái tại sân bóng Larégnère (Sài Gòn), tên mật thám Pháp Le Grand đã phát hiện và định bắt giữ đồng chí diễn thuyết. Không một chút do dự, để bảo vệ đồng đội, Lý Tự Trọng đã rút súng bắn chết tên mật thám khét tiếng. Anh bị bắt và chịu đủ mọi cực hình tra tấn dã man trong ngục tối Khám Lớn Sài Gòn. Thế nhưng, kẻ thù đã phải khiếp sợ trước ánh mắt rực lửa và ý chí sắt đá của chàng trai chưa đầy 17 tuổi. Trong tù, anh vẫn lạc quan, dạy chữ cho các bạn tù và cổ vũ tinh thần anh em.

Tại phiên tòa đại hình, khi luật sư bào chữa cố tình biện hộ rằng anh "chưa đến tuổi thành niên" nên "hành động thiếu suy nghĩ", Lý Tự Trọng đã gạt phắt đi và dõng dạc tuyên bố: "Tôi hành động không phải là không suy nghĩ. Tôi chưa đến tuổi thành niên thật, nhưng tôi đủ trí tuệ để hiểu rằng con đường của thanh niên chỉ có thể là con đường cách mạng, không thể có con đường nào khác!"