LÝ TỰ TRỌNG: CON ĐƯỜNG CỦA THANH NIÊN CHỈ CÓ THỂ CÀI LÀ CON ĐƯỜNG CÁCH MẠNG

Trong lịch sử đấu tranh cách mạng của dân tộc Việt Nam, câu nói: "Con đường của thanh niên chỉ là con đường cách mạng, không thể có con đường nào khác" đã trở thành tuyên ngôn lý tưởng sống bất hủ, soi đường cho biết bao thế hệ tuổi trẻ Việt Nam. Tuyên ngôn đanh thép ấy được vang lên từ chính người đoàn viên thanh niên cộng sản đầu tiên – Anh hùng Lý Tự Trọng. Dù hy sinh khi mới tròn 17 tuổi, cuộc đời và khí tiết quật cường của anh đã trở thành biểu tượng sống động cho lòng yêu nước, ý chí kiên trung và tinh thần không lùi bước trước kẻ thù.

Lý Tự Trọng (tên thật là Lê Hữu Trọng) sinh ngày 20 tháng 10 năm 1914 tại bản Săm Păng, tỉnh Nakhon Phanom, Thái Lan. Ông vốn có quê gốc tại xã Việt Xuyên, huyện Thạch Hà, tỉnh Hà Tĩnh. Sinh ra trong một gia đình Việt kiều yêu nước, từ nhỏ Lý Tự Trọng đã sớm chứng kiến nỗi đau mất nước và tinh thần hướng về quê hương của đồng bào xa xứ.

Năm 1926, khi mới 12 tuổi, Lý Tự Trọng là một trong những thiếu niên Việt Kiều thông minh, ưu tú được Tổng bộ Việt Nam Cách mạng Thanh niên chọn sang Quảng Châu (Trung Quốc) để đào tạo, bồi dưỡng. Tại đây, anh vinh dự được Nguyễn Ai Quốc (Chủ tịch Hồ Chí Minh sau này) trực tiếp nuôi dạy, dìu dắt và đặt tên là Lý Tự Trọng (với ý nghĩa gửi gắm niềm tin vào thế hệ trẻ tự cường, coi trọng nghĩa khí). Trong thời gian học tập tại Quảng Châu, anh đã thể hiện trí thông minh xuất sắc, nhanh chóng sử dụng thành thạo cả tiếng Trung Quốc và tiếng Anh, trở thành người liên lạc tin cậy cho Ban Lãnh đạo Tổng bộ Việt Nam Cách mạng Thanh niên.

Năm 1929, sau khi hoàn thành khóa huấn luyện, Lý Tự Trọng được cử về nước hoạt động tại Sài Gòn – Gia Định với nhiệm vụ làm giao liên cho Xứ ủy Nam Kỳ và Trung ương Đảng. Dưới vỏ bọc một người làm thuê tại bến cảng Nhà Rồng, anh đã thông thuộc địa hình, mưu trí và dũng cảm vận chuyển tài liệu cách mạng, truyền đơn, kết nối liên lạc giữa các tổ chức đảng và phong trào công nhân bến cảng. Mặc dù còn rất trẻ, anh luôn hoàn thành xuất sắc các nhiệm vụ nguy hiểm trong sự bủa vây mật thám dày đặc của chính quyền thực dân Pháp.

Ngày 9 tháng 2 năm 1931, tại sân vận động Cột Cờ (Sài Gòn), trong một cuộc diễn thuyết do Xứ ủy Nam Kỳ tổ chức nhân kỷ niệm một năm Cuộc khởi nghĩa Yên Bái, hàng nghìn quần chúng đã tập trung lắng nghe lời kêu gọi đấu tranh. Khi cuộc diễn thuyết đang diễn ra, viên mật thám Pháp Le Grand đã lao vào định bắt giữ người cán bộ đang diễn thuyết. Để bảo vệ đồng chí và giữ an toàn cho cuộc diễn thuyết, Lý Tự Trọng đã dũng cảm rút súng bắn gục viên mật thám. Ngay sau đó, anh bị lực lượng cảnh sát Pháp bao vây và bắt giữ.

Sau khi bị bắt, chính quyền thực dân Pháp đã đưa Lý Tự Trọng về khám Catinat – "địa ngục" khét tiếng tại Sài Gòn. Biết anh là người nắm giữ nhiều đầu mối liên lạc quan trọng của Xứ ủy, kẻ thù đã dùng mọi hình thức tra tấn dã dội, man rợ nhất nhằm khuất phục người thanh niên trẻ tuổi. Dù chịu vô vàn đau đớn thể xác, anh vẫn kiên trung giữ vững bí mật của Đảng, không khai báo bất kỳ chi tiết nào về tổ chức.

Thấy tra tấn không hiệu quả, kẻ thù lại chuyển sang mua chuộc, dụ dỗ bằng cuộc sống sung túc, chức quyền, nhưng anh đã thẳng thừng khước từ. Khi luật sư biện hộ cho rằng anh hành động vì nông nổi do tuổi đời còn quá trẻ, Lý Tự Trọng đã dũng cảm ngẩng cao đầu đứng trước Tòa án Đại hình Sài Gòn và đanh thép tuyên bố:

"Tôi hành động không phải không suy nghĩ. Tôi làm vì mục đích cách mạng. Tôi chưa đến tuổi trưởng thành thật, nhưng tôi đủ trí khôn để hiểu rằng con đường của thanh niên chỉ là con đường cách mạng, không thể có con đường nào khác!"

Câu nói lịch sử ấy đã đập tan mọi luận điệu xảo quyệt của kẻ thù, làm rung chuyển cả phòng xử án và phơi bày bản chất dã dội của chính quyền đô hộ.

Không thể khuất phục được người chiến sĩ trẻ, rạng sáng ngày 21 tháng 11 năm 1931, chính quyền thực dân Pháp đã lén lút đưa Lý Tự Trọng ra máy chém tại khám Chí Hòa để thi hành án tử hình khi anh mới tròn 17 tuổi. Trước giờ phút hy sinh, anh vẫn giữ vững khí tiết người cộng sản, cất cao tiếng hát bài Quốc tế ca khiến những kẻ thi hành án phải khiếp sợ.

Sự hy sinh lẫm liệt của Anh hùng Lý Tự Trọng khi tuổi đời còn rất trẻ đã trở thành một ngọn đuốc soi đường, bùng lên ngọn lửa cách mạng trong lòng thế hệ thanh niên Việt Nam lúc bấy giờ. Tên tuổi của anh được đặt cho nhiều con trường, trường học, và quỹ học bổng trên khắp cả nước. Anh mãi mãi là tấm gương sáng ngời về lý tưởng sống cao đẹp, lòng dũng cảm và tinh thần cống hiến trọn đời cho sự nghiệp giải phóng dân tộc.