LÝ TỰ TRỌNG – "CON ĐƯỜNG CỦA THANH NIÊN CHỈ CÓ THỂ LÀ CON ĐƯỜNG CÁCH MẠNG"

Mầm non yêu nước từ miền đất xứ người và chí hướng sớm hình thành

Lý Tự Trọng tên thật là Lê Văn Trọng (sinh năm 1914), quê gốc ở xã Việt Xô, huyện Thạch Hà, tỉnh Hà Tĩnh. Tuy nhiên, hoàn cảnh lịch sử cay đắng của đất nước buổi đầu thế kỷ XX dưới ách thống trị của thực dân Pháp đã đẩy gia đình anh phải tha hương cầu thực sang đất Thái Lan. Chính tại nơi đất khách quê người, cậu bé Lê Văn Trọng từ nhỏ đã sớm thấm thía nỗi nhục mất nước, nỗi khổ cực của những người lao động nghèo dưới ách bóc lột tàn bạo.

Năm 1926, khi mới 12 tuổi, theo tiếng gọi của tổ chức cách mạng, cậu thiếu niên Lê Văn Trọng được đưa về nước, tham gia Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên tại Quảng Châu (Trung Quốc) – cơ quan do lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc trực tiếp thành lập và rèn luyện. Tại đây, anh được giao nhiệm vụ làm liên lạc viên cho Tổng bộ Hội, đồng thời học tập văn hóa, chính trị và rèn luyện tư chất của một người chiến sĩ cách mạng kiên trung.

Với tư chất thông minh, lanh lợi, lại thông thạo cả tiếng Anh lẫn tiếng Trung, Lê Văn Trọng (với bí mật mang tên tuổi Lý Tự Trọng và nhiều tên gọi khác như Huy, Trọng...) đã hoàn thành xuất sắc hàng loạt nhiệm vụ hiểm nghèo: vận chuyển tài liệu mật, thư từ chỉ đạo của lãnh tụ từ nước ngoài về trong nước và ngược lại qua các trạm giao thông bí mật ở Sài Gòn - Chợ Lớn. Dù tuổi đời còn rất nhỏ, anh luôn thể hiện sự mưu trí, bình tĩnh đến kỳ lạ trước mọi vòng vây kiểm soát gắt gao của mật thám Pháp.

Tiếng súng bên bờ sông Sài Gòn và khí phách hiên ngang trước kẻ thù

Đêm ngày 8 tháng 2 năm 1931, một cuộc mít tinh kỷ niệm cuộc khởi nghĩa Yên Bái do Xứ ủy Nam Kỳ tổ chức tại Sài Gòn đã diễn ra nhằm cổ vũ tinh thần yêu nước của nhân dân. Lý Tự Trọng được cử đến để bảo vệ cho các đồng chí lãnh đạo diễn thuyết trước quần chúng.

Khi bọn mật thám và cảnh sát Pháp bất ngờ kéo đến đàn áp dữ dội, tình thế vô cùng nguy cấp, để bảo vệ cán bộ cấp cao rút lui an toàn, Lý Tự Trọng đã dũng cảm rút súng bắn gục tên mật thám ác ôn Legrand ngay tại chỗ. Hành động táo bạo và quyết đoán ấy đã làm chấn động cả hệ thống cai trị của thực dân Pháp tại Nam Kỳ. Tuy nhiên, do lực lượng địch quá đông, anh đã bị chúng bắt giữ.

Từ giây phút bước vào nhà lao Sài Gòn (nay là Khám Lớn Sài Gòn), thực dân Pháp đã huy động mọi thủ đoạn tra tấn dã man nhất. Chúng dùng từ những đòn roi tơi tả, dùi cui điện, cho đến những nhục hình tra tấn thời trung cổ nhằm khuất phục ý chí của một thiếu niên chưa tròn 18 tuổi. Chúng nghĩ rằng với thân hình mảnh khảnh ấy, chỉ cần vài cú đòn hiểm là sẽ khai ra toàn bộ tổ chức Đảng Cộng sản.

Nhưng chúng đã lầm! Trước đòn roi tra tấn tàn bạo của kẻ thù, Lý Tự Trọng vẫn cắn chặt răng, giữ vững khí tiết. Không một lời khai báo, không một bí mật nào của tổ chức bị lọt ra ngoài. Sự kiên gan, bền chí của người thiếu niên ấy đã khiến bọn cai ngục người Pháp phải nể sợ, thốt lên kinh ngạc trước sức mạnh tinh thần của một chiến sĩ cộng sản Việt Nam.

Bản án tử hình bất công và câu nói bất tử hóa thành tượng đài

Bất lực trong việc khai thác thông tin, thực dân Pháp bất chấp công luận và luật pháp thời đó (khi ấy Lý Tự Trọng chưa đủ tuổi thành niên theo luật định), đã mở phiên tòa đại hình hòng kết án tử hình anh nhằm uy hiếp tinh thần chiến đấu của phong trào cách mạng đang dâng cao.

Tại phiên tòa xét xử năm 1931, trước sự chứng kiến của đông đảo nhân dân và báo giới, Lý Tự Trọng hiên ngang đứng trước vành móng ngựa. Thay vì cúi đầu nhận tội theo kịch bản của thực dân, anh đã biến phiên tòa của giặc thành một diễn đàn tố cáo tội ác của chế độ thực dân Pháp, khẳng định chính nghĩa của cách mạng. Khi tên chánh án thực dân hất hàm hỏi anh có ân hận hay muốn nói gì không, Lý Tự Trọng đã cất cao dõng dạc câu nói chấn động lịch sử:

"Tôi hành động không phải là không suy nghĩ. Tôi hiểu rõ việc mình làm. Con đường của thanh niên chỉ có thể là con đường cách mạng, không thể con đường nào khác!"

Câu nói ấy đanh thép vang dội cả phòng xử án, làm bàng hoàng kẻ thù và làm rưng rưng xúc động những người dân Việt Nam có mặt. Ngày 21 tháng 11 năm 1931, thực dân Pháp hèn hạ đưa Lý Tự Trọng ra máy chém tại Sài Gòn khi anh vừa tròn 17 tuổi. Trước giờ phút hy sinh, anh không hề run sợ, ngẩng cao đầu và dõng dạc hát vang bài Quốc tế ca, hiến dâng trọn vẹn tuổi thanh xuân của mình cho độc lập, tự do của Tổ quốc.

3. Ý nghĩa rút ra từ câu chuyện

Từ cuộc đời bi tráng, hào hùng và sự hy sinh lẫm liệt của Anh hùng Lý Tự Trọng, thế hệ trẻ hôm nay có thể rút ra những bài học vô cùng sâu sắc và thiêng liêng:

• Lý tưởng sống cao đẹp và bản lĩnh kiên cường: Câu nói "Con đường của thanh niên chỉ có thể là con đường cách mạng..." chính là kim chỉ nam về lẽ sống. Trong thời đại hòa bình hôm nay, "con đường cách mạng" của thanh niên không chỉ là cầm súng ra trận mà là khát vọng cống hiến trí tuệ, sức trẻ, lòng nhiệt huyết để xây dựng đất nước giàu mạnh, bảo vệ vững chắc chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc.